Абдулла розибақийеф тәвәллудиниң 120 йиллиқ хатирә паалийәтлири башланди

Мухбиримиз үмидвар
2017-10-08
Share

Бу йил 31-өктәбир күни оттура асия уйғурлириниң 20-әсирниң башлирида өткән атақлиқ рәһбири, 20-әсирниң бешидики уйғур миллий идийәсиниң дәсләпки тәрғибатчилиридин бири абдулла әхмәт оғли розибақи, йәни абдулла розибақийеф тәвәллудиниң 120 йиллиқи болуп, бу мунасивәт билән қазақистандики уйғур мәтбуатлирида әслимә мақалиләр елан қилинишқа башлиди.

Қазақистанниң җумһурийәтлик гезитлиридин бири «уйғур авази»да абдулла розибақийефниң қизи нинеләм розибақийеваниң 2015-йили нәшр қилинған дадиси һәққидики «әслимиләр» мавзулуқ китабидин парчилар берилишкә башлиған. 

Мәзкур әслимидики бир йеңилиқ шуки абдулла әхмәт оғли розибақи 1937-йили совет иттипақи дөләт бихәтәрлик даирилири тәрипидин тутқун қилинип, 1938-йили, москваниң буйруқи бойичә етип ташланған болсиму, әмма униң қизи нинеләм қатарлиқлар абдулла розибақийефниң тәқдирини таки 1991-йилиғичә ениқ биләлмигән. Нинеләм розибақийева москвадики совет иттипақи дөләт бихәтәрлик идарисидин қайта-қайта сүрүштүрүш арқилиқ пәқәт 1991-йили, дадиси абдулла розибақийефниң 1938-йили, 3-март күни етилғанлиқи һәққидики рәсмий мәлуматни билгән. Совет иттипақи һөкүмити абдулла розибақийефни 1957-йили ақлап, 1962-йили алмута шәһиридики бир кочиға униң намини бәргән вә униң һәққидә көплигән мақалиләрни елан қилған вә һәйкәл орнатқан болсиму, бирақ униң етип ташланған нәқ вақтини елан қилмиған икән. 

Тарихи мәлуматларға қариғанда, абдулла әхмәт оғли розибақийеф 1897-йили, алмута йенидики бир йезида туғулған вә рус мәктәплиридә оқуған. Өктәбир инқилабидин кейин болшевикләр сепиға қошулған. У, 1921-йили, ташкәнттә тунҗи қетим уйғурларниң қурултийини чақиришқа йетәкчилик қилип, «инқилаби уйғур иттипақи»ниң рәиси болған һәмдә уйғурларниң ана вәтинидә миллий һакимийәт қуруш ғайисидә болған шуниңдәк «кәмбәғәлләр авази» гезитини чиқарған.

У илгири-кейин, москва вә қазақистанда юқири рәһбәрлик вәзипилирини атқурған, 1936-1937-йили қазақистанниң тәминат министири болған. У, 1937-1938-йили, пүтүн совет иттипақида елип берилған «хәлқ дүшмәнлири»ни тазилаш һәрикитидә тутқун қилинип, униңға «милләтчилик» «пантүркизмни қоллаш» қатарлиқ бир йүрүш җинайәтләр артилип, башқа бир қисим атақлиқ уйғур зиялийлири билән бир қатарда етип ташланған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.