Японийәниң "асаһи шимбон" гезити: "хитай һөкүмити уйғур мәсҗитлирини тақап уни саяһәтчиләрниң қоллинишиға тапшуруп бәрди"

Мухбиримиз ирадә
2020-10-15
Share

Японийәдики нопузлуқ гезитләрдин болған "асаһи шимбон" гезитидә хитай һөкүмитиниң уйғурларниң диний һоқуқлириға қиливатқан таҗавузчилиқи һәққидә бир хәвәр тарқитилди. Хәвәр гезит мухбириниң қәшқәр вә үрүмчигә әп барған зиярәтлири асасида йезилған.

Мухбир өз хәвиридә қәшқәрдики мәсчитләрниң өзгәртилип хитай саяһәтчиләр дәм алидиған чайхана яки қәһвәханиларға өзгәртилгәнлики һәққидә нуқтилиқ тохталған.

Мухбир бу йил өктәбирниң бешида қәшқәргә барған болуп, у қәшқәрдә өзи зиярәт қилған бир мәсҗитниң һилал ай бәлгиси вә гүмбәзлири елип ташланғандин кейин 2019-йили майдин етибарән қәһвәханиға өзгәртилгәнликини баян қилған. Униң ейтишичә, бу қәһвәханиниң саһиби гуааңдуң өлкисидин кәлгән хитай болуп, қәһвәхана ичиму пүтүнләй дәм еливатқан хитай саяһәтчиләр билән толған икән.

Мухбир йәнә өзи билән сөзләшкән уйғурларниң мәсчитләрниң вәйран қилинип мушундақ ресторан яки арам елиш районлириға айландурулушидин қаттиқ наразилиқини ейтқанлиқини баян қилған. Бир уйғур мухбирға "биз һазир сиртта намаз оқушқа җүрәт қилалмаймиз, өйлиримиздә йошурун һалда намаз оқушқа мәҗбур болимиз," дегән.

Хәвәрдә мунулар баян қилинған: "үрүмчидики мәсҗитләрму қәшқәргә охшаш һаләттә икән. Һәр иккилисидә бир түркүм мәсчитләр хитайлар үчүн қәһвәхана вә башқа саяһәт нуқтилириға өзгәртилгән. Бейҗиң пәқәт буниң биләнла тохтап қалмиған. Улар йәнә қәшқәр қәдимий шәһирини асаслиқ саяһәт мәнзилигә айландурушни дөләт дәриҗилик қурулуш қилип бекитип, қәшқәрниң әнәниви уйғур услубида селинған өй вә башқа имарәтлирини чеқип қайта қуруп чиққан. Йәрлик аһалиләрниң тонуштурушичә, йеқинқи икки-үч йил ичидә шәһәрниң кона қисмиға җайлашқан нурғун кичик вә оттура мәсчитләр пүтүнләй тақалған".

Мухбир йәнә мунуларни дегән: "бир қәһвәханиниң хитай хоҗайини бу мәсчитни йәрлик һөкүмәттин иҗарә елип тиҗарәт башлиғанлиқини ейтти. Мәсчитләр йәрлик һөкүмәт тәрипидин игидарчилиқ қилинидиған вә башқурулидиған болуп, улар тақалғандин кейин башқа ишларға иҗаригә берилгән."

Хәвәрдә йәнә австралийәниң "ASPI" тәтқиқат оргининиң тәтқиқат нәтиҗиси мисал қилинип туруп, уйғур елиниң җәнубий вә шималидики 80 пирсәнт мәсҗитниң һәрхил баһаниләр билән йоқ қилинғанлиқини қәйт қилған.

"асаһи шимбон" гезити японийәдики 5 чоң дөләтлик гезитниң бири болуп, униң әтигәнлик нәшриниң тарқитилиши 7 милйондин ашидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт