Уйғур дияри хитайниң йеңи “ашлиқ амбири” вә “пахта базиси” болмақчи

Вашингтондин мухбиримиз әзиз тәйярлиди
2024.06.11

Хитай башқурушидики “тәңритағ тори” ниң 11-июндики хәвиридә ейтилишичә, йеқинқи йиллардин буян хитай һөкүмити уйғур диярини “ғәрбтики ашлиқ амбири” қилип қуруп чиқиш билән бирликтә, 2024-йили уйғур дияридики пахта ишләпчиқириш омумий миқдарини 50 милйон тоннидин ашурушни бәлгилигән.

Хәвәрдә хитай һөкүмити елан қилған санлиқ мәлуматларда ашлиқ териш көлими вә мәһсулат миқдари җәһәттә уйғур дияриниң изчил “мәмликәт бойичә биринчи орунда туруп кәлгәнлики”, уйғур дияридики ашлиқ ишләпчиқириш омуми миқдариниң 2023-йили 21 милярд килограмдин юқири болғанлиқи, 2024-йили бу санни йәнә бир милярд килограм ашуруш мөлчәрлиниватқанлиқи ейтилған. Шундақла бу хилдики ашлиқ ишләпчиқириш миқдарини ашурушниң аллиқачан “сәккизинчи йилиға қәдәм қойғанлиқи” алаһидә тәрипләнгән.

Ашлиқ мәсилиси изчил түрдә хитайдики әң һәл қилғуч мәсилиләрдин болуп, “америка ашлиқ истатистикиси” ниң санлиқ мәлуматлирида көрситилишичә, 2023-йилиниң өзидә хитайниң чәт әлдин ашлиқ импорт қилиши 16 пирсәнт ашқан; қонақ импорт қилиши болса 31 пирсәнт ашқан. Әмма мәһсулат миқдариниң кәмчиллики вә башқа сәвәбләр түпәйлидин хитайниң буғдай импорт қилиши 2024-йилида көрүнәрлик чекинип кәткән. Бу һал хитай һөкүмитиниң уйғур диярини йеңи ашлиқ базиси қилиш һәққидики истратегийәлик орунлаштурушлири билән зич мас келиду.

Техиму муһими, йеқинқи мәзгилләрдә уйғур деһқанлири нәччә йиллап пәрвиш қилип изиға салған терилғу йәрләрниң йеза-йезилар бойичә мәҗбурий йосунда тартивелиниши, хитай аққунлириниң “йәр терип бай болай десәңләр шинҗаңға бериңлар, бу йәрдә деһқанчилиқ қилип йилиға бәш милйон тепиш оюнниң орнидики иш” дейишлири тәсвирләнгән қисқа видийолар иҗтимаий таратқулардин көпләп тарқиливатқанлиқи мәлум. Нөвәттә бу һал уйғур қирғинчилиқиниң иқтисадий җәһәттики йәнә бир инкаси, дәп қариливатқанлиқи мәлум.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.