«Бир бәлвағ бир йол истратегийәси» һәққидә гуманий қарашлар мәвҗут

Мухбиримиз җүмә
2017-05-14
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитай беҗиңда аталмиш «бир бәлвағ бир йол истратегийәси» тоғрисида алий дәриҗиликләр учришиши өткүзүш һарписида, бир қисим мутәхәссисләр мәзкур истратегийәниң узун муддәт пут тирәп туралишидики мумкинчиликкә гуман билән қарайдиғанлиқини илгири сүрүлмәктә.

Бу қарашлар җемистовн фонди җәмийити 11-май елан қилған бир мулаһизидә оттуриға қоюлди.

Хитай рәиси ши җинпиң 2015-йили күздә «бир бәлвағ бир йол истратегийәси» ни ашкарилап, хитайни явропа, мәркизий асия, шәрқий җәнубий асия вә оттура шәрқ әллиригә төмүр йол, деңиз вә башқа йоллар арқилиқ улашни, шуниң билән хитайниң тәсир даирисини кеңәйтиш ғайисини оттуриға қойған.

Мулаһизигә қариғанда, ши җинпиң бир бәлвағ бир йол қурулушини биваситә назарәт қиливатқан болуп, у, бу арқилиқ хитайниң дуня иқтисадий йөлинишини бәлгиләш иқтидарини ашурушни мәқсәт қилған. Мәлум болушичә, ши җинпиң 15-май бейҗиңда ечилидиған «бир бәлвағ бир йол истратегийәси» алий дәриҗиликләр учришишида юқириқи ғайиси үчүн дипломатик орун һазирлашқа тиришидикән.

Мулаһизидә көрситишичә, нөвәттә хитай ахбарати мәзкур истратегийәниң улуғварлиқини һәдәп тәшвиқ қиливатқан болсиму, әмма бир қисим хитай мутәхәссисләр мәзкур қурулуш пиланиға соал қоюшқа башлиған.

Мулаһизидә нәқил елип көрситишичә, хитай хәлқ университети хәлқара мунасивәтләр мутәхәссиси ши йинхоң шуларниң бири икән. У 2016-бу һәқтә елан қилған бир парчә мақалисидә юқирики истратегийәниң әмәлгә ешиши вә уни узун муддәт маңдурушқа болған гуманлирини оттуриға қойған.

У, мақалисидә хитай коммунист партийәсини мәзкур истратегийәни иҗра қилғанда дәриҗидин ташқири кеңийип кетип истратегийәлик онкол келип чиқишниң алдини елиш үчүн, буниңға алақидар һәрбий вә иқтисадий истратегийәдә еһтиятчан болушқа чақирған.

Пул муамилә вақит гезитидә бу һәқтә елан қилинған бир мулаһизидиму, ши җинпиң башлиған мәзкур истратегийәниң пәқәт бир йөлинишлик сода еқиминиң тәһдитигә учрайдиғанлиқини илгири сүргән.

Мақалидә илгири сүрүшичә, явропа содигәрлири «бир бәлвағ бир йол истратегийәси» ниң өзлиригиму хитай базириға мәбләғ селиш пурсити яритишини үмид қилсиму, әмма хитайдики чәклимиләр түпәйли улар көзлигәндәк нәтиҗигә еришәлмәслики мумкин икән.

Шу сәвәбтин мәзкур истратегийә явропаниң хитайға мал експорт қилиш вә мәбләғ селишиға анчә көп мәнпәәт елип келәлмәйдикән.

Җемистовн фонди җәмийити елан қилған мулаһизидә көрситишичә йәнә, хитайниң оттура асияға һәссиләп мәбләғ селип, райондики иқтисадий вә дипломатик үстүнлүккә еришиши, сабиқ советлар иттипақи дәвридин башлапла мәзкур әлләрни сиясий, һәрбий вә иқтисадий җәһәттин монопол қилип кәлгән русийәниму хапа қилип қойидикән.

Мулаһизиләрдә хуласиләп көрситишичә, юқириқидәк бир қанчә түрлүк сәвәбләр түпәйли ши җинпиңниң мәзкур истратегийәси у күткәндәк нәтиҗә бәрмәслики мумкин икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт