Дуня уйғур қурултийи: "1-өктәбир 65 йиллиқ зулум вә әмәл қилинмиған вәдиләрниң хатирә күнидур"

Мухбиримиз ирадә
2020-10-01
Share

Дуня уйғур қурултийи 1-өктәбир күни баянат елан қилип, хитайниң дөләт байрими вә шундақла уйғур елиниң хитай һөкүмити тәрипидин ишғал қилинишиниң символи болған "шинҗаң уйғур аптоном райони" қурулғанлиқиниң 65 йиллиқ тарихиниң қаттиқ зулум вә әмәл қилинмиған вәдиләргә вәкиллик қилидиғанлиқини тәкитлиди.

Баянатта мунулар дейилди: "1-өктәбир хитай хәлқ җумһурийити қурулғанлиқиниң 71 йиллиқи вә шинҗаң уйғур аптоном райони қурулғанлиқиниң 65 йиллиқи. 1949-Йили хитай һөкүмити һәрбий күч билән шәрқий түркистанни ишғал қилди. Алтә йилдин кейин хитай компартийиси 1955-йили 10-айниң 1-күни шинҗаң уйғур аптоном районини рәсмий қурди. Әйни вақитта, хитай һөкүмити улуғ вәдиләрни берип, уйғур хәлқиниң һәқиқий аптономийә һоқуқиға игә болидиғанлиқи вә өзгичә мәдәнийәт, тил, тарих вә динни сақлап қалалайдиғанлиқиға капаләт бәргән. Бундақ вәдиләр тибәтләр вә моңғулларғиму берилгән. Бирақ бу вәдиләрниң һечқайсисиға әмәл қилинмиди. Аталмиш ‹шинҗаң уйғур аптоном райони' қурулушиниң 65 йиллиқида униң қалдурғини пәқәт нәччә он йиллиқ бастуруш, бойсундуруш, мәҗбурий ассимилятсийә қилиш вә вәдигә әмәл қилмаслиқ болди."

Дуня уйғур қурултийиниң баянатида хитай һөкүмитиниң өз асасий қанунлири вә хәлқарада қол қойған барлиқ қанунлирини дәпсәндә қилип туруп уйғурларни бастурғанлиқи, уларниң уйғурлар, тибәтләр вә моңғулларға қаратқан сиясәтлиридә пүтүнләй бир ишғал қилғучи күч сүпитидә һәрикәт қилғанлиқи тәкитләнгән. Баянатта мундақ дейилгән: "бу мәзгилдә уйғурлар бара-бара һоқуқлиридин айрилди, уларниң тили, мәдәнийити, диний вә кимлики бузулди, инсаний һәқ-һоқуқлири чәкләнди. Уларниң пикир қилиш, йиғилиш вә дин әркинлики йоқ. Динини, ана тилини өгиниш һәққи йоқ. Уларниң өз земинидин чиққан байлиқтин пайдилиниш һоқуқи йоқ."

Дуня уйғур қурултийиниң баянатида "хитай һөкүмити районда мәвҗут болуп турған 71 йилда мутләқ һоқуқ вә мутләқ контроллуқни қоғлишип, ахири уйғурларниң ирқий қирғинчилиқни баштин кәчүрүшигә сәвәб болди," дейилгән.

Бүгүн, йәни 1-өктәбир дуняниң һәрқайси җайлирида зор көләмлик намайишлар арқилиқ хитай һакимийитиниң уйғурларға қаратқан ирқий қирғинчилиқи вә мәҗбурий әмгәк сиясити қаттиқ тәнқид қилинди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт