Gérmaniye parlaménti “Uyghur dostluq guruppisi” ning re'isi parlaménttin Uyghur irqiy qirghinchiliqini étirap qilishini telep qilghan

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2023.09.06

Gérmaniyening erkin démokratlar partiyesidin bolghan parlamént ezasi, gérmaniye parlaméntida yéngidin qurulghan “Uyghur dostluq guruppisi” ning re'isi pétér haydt (Peter Heidt) , gérmaniye parlaméntining kéler yili Uyghur irqiy qirghinchiliqini étirap qilishini ümid qilghan. Pétér haydt 5-séntebir küni gérmaniye parlaméntida “Uyghur dostluq guruppisi” qurulup, uning re'islikini üstige élishining arqisidinla gérmaniyening “Frankfurt xewerliri” (Franfurter Allgemeine) gézitining ziyaritini qobul qilip, gérmaniye parlaméntining kéler yili Uyghur irqiy qirghinchiliqini étirap qilishini ümid qilidighanliqini éytqan.

 Nöwette yawropa ittipaqidiki firansiye, bélgiye, gollandiye qatarliq döletlerning parlaméntliri Uyghur irqiy qirghinchiliqini étirap qilghan yaki xitayning Uyghurlargha qarita insaniyetke qarshi jinayet sadir qilghanliqini qobul qilghan bolsimu, lékin hazirgha qeder gérmaniye parlaméntidin héchqandaq sada chiqmighan idi.

Xewerde körsitilishiche, pétér haydt yene “Xitayning shinjangdiki lagérlarni choqum taqishi kérekliki” ni éytqan. Pétér haydt mundaq dégen: “Kishilik hoquq komitétida biz Uyghurlarning weziyitini uzaqtin buyan bir terep qilip kéliwatimiz. Ötken yili men komitétning teywen we yaponiyeni ziyaret qilish ömikige bashchiliq qildim. Biz u yerde xitaydin qéchip chiqqan Uyghurlar bilen körüshtuq. Kéyinrek yéshillar we sotsiyal démokratlar partiyesidiki xizmetdashlirim bilen parlamént guruppisi qurush oyimiz kücheydi. Uningdin sirt, biz fédératsiye hökümiti bolush süpitimiz bilen xitay istratégiyeside kishilik hoquqni tilgha éliwatimiz. Méningche, buningdin kéyin ülge bolush yaxshi ish. Biz xitay hökümitining bizni exmeq qilishigha yol qoymaymiz. Biz bu témida dawamliq ishleymiz.”

9-Ayning 5-küni gérmaniye parlaménttiki sotsiyal démokratlar partiyesi, xiristiyan démokratlar ittipaqi, erkin démokratlar partiyesining parlamént ezaliri birliship, gérmaniye parlaméntida “Uyghur dostluq guruppisi” ning qurulghanliqini jakarlighan. Pétér haydtning bildürüshiche, nöwette “Gérmaniyediki nurghun kishiler shinjangda yüz bériwatqan ishlarni yaxshi bilmeydiken” . U yene “Buni aydinglashturushning intayin muhim” ikenlikini bildürüp, “Biz xitaydiki Uyghurlar weziyitining neqeder endishe qilarliq ikenlikini aydinglashturmaqchi hemde bu témini qayta-qayta parlaméntta otturigha qoymaqchi” dégen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.