Xitay oqughuchilar irqiy qirghinchiliqni tilgha alghan rizawan'gulge naraziliq bildürgen

2022.03.16
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

“Aksiyus” (Axios) torining xewer qilishiche, amérikaning kornél uniwérsitétida oquwatqan xitay oqughuchilar yéqinda bu mektepte ötküzülgen bir söhbet yighinida xitayning irqiy qirghinchiliq jinayitini tilgha alghan rizwan'gul nurmuhemmedke naraziliq bildürgen.

Xewerde éytilishiche, amérika dölet mejlisi awam palata ezasi élissa slotkin (Elissa Slotkin) kornél uniwérsistéti ammiwi idare qilish kespining magéstirliqida oquwatqan oqughuchilar uyushturghan söhbet yighinida léksiye sözligen. Bu jeryanda mezkur mektepning oqughuchisi rizwan'gul nurmuhemmed, élissa slotkin'gha so'al qoyup, amérika we xelq'ara jem'iyetning rusiyening ukra'inagha qilghan hujumigha tézdin inkas qayturghanliqi we yardem qilghanliqini, emma xitayning Uyghur rayonida élip bériwatqan irqiy qirghinchiliq jinayitige téxiche birer qattiq jaza yürgüzmigenlikini éytqinida, neq meydandiki xitay oqughuchilar uni mesxire qilghan, ghelwe-ghogha chiqarghan, 40 xitay oqughuchi zaldin chiqip ketken.

Rizwan'gul nurmuhemmedning inisi mewlan 2017-yil xitay hökümiti teripidin tutqun qilin'ghan bolup, rizwan'gul ta hazirghiche uning bilen alaqe qilalmighan. Rizwan'gul her pursette xitayning jinayetlirini etrapidikilerge bildürüp kelgen. U bu qétim xitay oqughuchilirining bu qilmishini körüp özining bixeterlikidin ensirigen. Buningdin ilgirimu ruqiye turdush, reyhan eset qatarliq pa'aliyetchiler xitay oqughuchilirining her xil tehditlirige duch kelgenidi.

Bu mekteptiki xitay oqughuchilar birliship mektep memuriyitige xet yazghan bolup, 80 oqughuchi imza qoyghan bu xette “Biz bügünki söhbet yighinidin chiqip kettuq, chünki biz u yerde qoyuq düshmenlik keypiyati hés qilduq. Undaq ehwalda biz söhbet zalida emes, yoq jinayet üchün soraqqa tartiliwatqan sot zalida kirstqa miqlan'ghandek olturushni xalimiduq,” déyilgen.

Melum bolushiche, bu söhbet yighini ayaghlashqanda, mektepning bashqurghuchi xadimliridin biri oqughuchilargha söz qilip, xitay oqughuchilar bilen epliship qélishqa chaqiriq qilghan؛ emma bu mektepning bashqurush tarmaqliri rizwan'gul bilen körüshüp, uning köz qarashliri yaki telipini anglimighan. Mektep rehberlirining bu inkasi rizwan'gulni ümidsizlendürgen؛ shundaqtimu u, bu mektepning amanliq saqchiliri, oqughuchilar saghlamliq merkizi we téz qutquzush merkizining qollishigha érisheleydighanliqini bildürgen.

16-Mart küni amérika dölet mejlisi awam palata ezasi élissa slotkin “axios” torigha chiqqan xewerge tiwéttérdin inkas qayturup: “Aldinqi heptining peyshenbe küni men kornil uniwérsitéti magéstir oqughuchiliri bilen tor söhbiti ötküzgenidim. Yighinning so'al-jawab qismigha kelgende, bir batur qiz ornidin turup mendin xitay hökümitining Uyghurlargha qiliwatqan mu'amilisi heqqide so'al soridi,” dep yazghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.