Җо байдин сайлам әтрити хитайниң уйғурларни бастурушини «ирқий қирғинчилиқ» дәп атиди

Мухбиримиз җәвлан
2020-08-26
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Аксйос таратқусиниң 25-авғуст хәвәр қилишичә, җо байдин сайлам әтрити сәйшәнбә күни баянат берип, хитай һөкүмитиниң уйғур вә башқа мусулман милләтләрни бастурушини «ирқий қирғинчилиқ» дәп атиған. Америка президентилиқ орни үчүн сайлам паалийити қиливатқан җо байдинниң сайлам әтритиниң баянатчиси андирив бетис (Andrew Bates) «сиясәт» гезитигә бәргән җавабида мундақ дегән: «уйғур вә башқа аз санлиқ милләтләр хитай диктаториниң қолида учраватқан тәриплигүсиз бастурушлар ирқий қирғинчилиқтур. Җо байдин бу бастурушни әң күчлүк сөз (йәни ирқий қирғинчилиқ дегән аталғу) билән атап, униңға қәтий қарши туриду. Трамп һөкүмитиму җо байдинға охшаш иш қилип, у қилмишни ениқ атиса болмамду?». Бу гезиттә йәнә трамп һөкүмитиниң хитайниң қилмишини ирқий қирғинчилиқ дәп аташни ойлишиватқанлиқи хәвәр қилинған.

Ирқий қирғинчилиқ хәлқара қанунда еғир җинайәт болуп, америка һөкүмити хитайниң җинайитигә даир техиму көп испатларни топлиғандин кейин андин уни ирқий қирғинчилиқ дәп бекитәләйдикән.

Хәвәрдә «хитай һөкүмити уйғурларниң кишилик һоқуқини дәпсәндә қиливатқанлиқини рәт қилип кәлди. Әмма мухбирлар, һөкүмәтсиз тәшкилатлар вә лагер шаһитлири бәргән мәлуматлар уйғурларниң һәқиқәтән кәң-көләмлик бастурулуватқанлиқини көрситип бериду. Һәммә йәрдә көзитиш, халиғанчә тутқун қилиш, меңә ююш, қийнаш, аялларни туғмас қиливетиш қатарлиқ қилмишларни мутәхәссисләр нопус қирғинчилиқи дәп сүпәтлигәниди» дейилгән.

Хәвәрдә ейтилишичә, америка һөкүмитиниң ички қисмида бу мәсилә дәсләпки ойлиниш басқучида икән. Хитай билән американиң мунасивити яманлишип кетиватқан бүгүнки вәзийәттә америка әгәр хитайни ирқий қирғинчилиқ җинайити өткүзди дәп рәсмий әйблисә, хитайни қаттиқ ғәзәбләндүридикән; шундақла хәлқара җәмийәтниң американи хитайға қарши техиму чоң һәрикәт қоллинишқа чақириқ қилишиға түрткә болидикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт