Хитайниң “шинҗаң музейи” ға қоюлған хитай йезиқидики тарихи һөҗҗәтләр район хәлқиниң “җуңхуа мәдәнийити етирап қилғанлиқи” ни көрситидикән

Вашингтондин мухбиримиз әркин тәйярлиди
2023.08.18

Хитайниң уйғур елидики “шинҗаң музейи” йеқинда “хитай тарихи хатирилири-шинҗаңда қезивелинған һөҗҗәтләр көргәзмиси” мәхсус көргәзмә тәсиси қилип, униңға уйғур елидин тепилған 150 парчә “тарихий һөҗҗәт” ни қойған. Хитай таратқулириниң хәвәрлиридә, көргәзмигә қоюлған тарихий һөҗҗәтләр “нәччә миң йилға созулған қиммәтлик һөҗҗәт болупла қалмай, йәнә хитай мәдәнийитиниң гүзәллики” ни әкс әттүридиғанлиқи тәкитләнмәктә. Хитайниң шинхуа агентлиқиниң 18-авғуст бәргән хәвиридә қәйт қилинишичә, “хитай тарихи хатирилири-шинҗаңда қезивелинған һөҗҗәтләр көргәзмиси” намлиқ бу көргәзмигә қоюлған һөҗҗәтләр қәғәз пүтүкләрни өз ичигә алған 4 бөләккә бөлүнгән болуп, 150 парчә һөҗҗәттин тәшкил тапқан икән.

“шинҗаң музейи” ниң муавин мудири йү җийоң шинхуа агентлиқиға қилған сөзидә, бу һөҗҗәтләрниң буниңдин 100 йил бурун қезивелинған һөҗҗәтләр икәнлики, униң мәзмуни хитайниң хән, таң, йүән, миң, чиң сиям һәрбий, иқтисади, мәдәнийәт, милләтләр вә диний саһәләргә четилидиғанлиқини ейтқан. Униң көрситишичә, бу һөҗҗәтләр ‍охшимиған дәврләрдики көп милләтләрниң тил-йезиқлириниму өз ичигә алидикән. Бу “тарихий һөҗҗәтләр” ниң хитай һөкүмити 2017-йилдин башлап, уйғур тилини чәкләп, уйғур мәдәнийити вә уйғурларни тарихини қайта шәрһлигән, “шинҗаңни мәдәнийәт арқилиқ озуқландуруш” намида уйғурларға аит болған тарихий изларни йоқитишқа киришкән бир вақитта көргәзмә қилиниши диққәт қозғиди. Бу “тарихий һөҗҗәтләр” көргәзмисиму уйғурларниң мәдәнийити вә тарихини қайта шәрһиләш һәрикитиниң бир парчиси, дәп қаралмақта.

Бу көргәзмигә даир хәвәрниң һәммидин бәк диққәт қозғиған нуқтиси, бейҗиң университети археологийә институтиниң профессори чен лиңниң сөзи болди. ‍Униң қаришичә, “хитай йезиқи һазирға қәдәр шинҗаңда тепилған әң қәдимий йезиқ” икән. У “чегра район милләтлириниң хитай йезиқини ишлитиши, негизлик җәһәттин җуңхуа мәдәнийитини етирап қилғанлиқини көрситиду” дегән. Чен лиңниң бу сөзләрни хитай һөкүмити уйғурларға қарита “җуңхуа мәдәнийити” ни етирап қилип, “җуңхуа миллити ортақ еңи” ни шәкилләндүрүшкә һәрикәт қиливатқан бир вақитта қилиши диққәт қозғиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.