Xitayning lopnurda mexpiy halda yadro siniqi élip bériwatqan bolushi mumkinliki doklat qilindi

Muxbirimiz irade
2020-04-16
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérika tashqi ishlar ministirliqining yéngi tipliq qorallarni kontrol qilishqa a'it bir doklatida xitay hökümitining mexpiy halda intayin töwen partlash küchige ige yadro sinaqliri qiliwatqan bolush éhtimalliqi otturigha qoyulghan.

"Wal-strit zhurnili" ning doklattin neqil keltürüshiche, xitay hökümiti gerche yadro qorallirini tereqqiy qildurushni toxtitish heqqidiki xelq'araliq kélishimlerge qol qoyghan bolsimu, biraq uning kélishimge xilap halda Uyghur élining lopnur rayonidiki yadro siniqi bazisida mexpiy yosunda yadro siniqi qiliwatqan bolushi éhtimalgha yéqin iken. Chünki sün'iy hemrahtin tartilghan körünüshlerde lopnurdiki bazida 2019-yilidin buyan adettin tashqiri heriketlinish körülgen iken.

Bu heriketlinish mutexessislerning diqqitini qozghighan. Doklatta ular xitayning heqiqeten yadro qorallirini tereqqiy qildurushni toxtitish heqqidiki kélishimge xilapliq qiliwatqanliqi heqqide éniq pakit bolmasliq bilen birge lopnurdiki bu heriketlinishning intayin shübhilik ikenlikini eskertken.

Doklatta mundaq déyilgen: "Xitayning lopnur sinaq meydanini bir yil boyiche qollinishqa teyyarliq qilishi, partlatquch buyumlarni ishlitishi we lopnurda keng kölemlik qézish ep bérishidek ehwallar shundaqla xitayning yadro siniqi pa'aliyetliride ochuq-ashkara bolmasliqtek bir qatar sewebler uning xelq'araliq kélishimlerge emel qilmaywatqanliqidek gumanni peyda qildi."

Mezkur xewer xelq'araliq axbaratlarda zor inkas qozghidi. Biraq xitay terep doklatta ilgiri sürülgenlerni inkar qilghan. Xitay tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi jaw lijyen béyjingdiki kündilik doklat bérish yighinida: "Amérikaning eyiblishining qilchilikmu asasi yoq, uninggha diqqet qilishning hajiti yoq," dégen.

Biraq roytérs agéntliqining xewer qilishiche, amérikaning ismini ashkarilimighan bir yuqiri derijilik emeldari: "Xitayning zamaniwi qorallirini tereqqiy qildurush sür'iti we usuli kishige endishige salidu, xitay choqum xelq'araliq qa'idiler boyiche kontrol astigha élinishi kérek," dégen.

Nöwette xitayning mexpiy halda yadro siniqi qiliwatqan bolush éhtimalliqi korona wirusi sewebidin alliqachan yirikleshken amérika-xitay munasiwetlirini yenimu jiddiyleshtürüshi mumkin, dep qaralmaqta.

Toluq bet