Нобел саһиби лю шавбо хитай назарити астида һаятидин айрилди

Мухбиримиз ирадә
2017.07.13
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Нобел тинчлиқ мукапатиниң саһиби лю шавбо 13-июл пәйшәнбә күни шеняңдики дохтурханида җан үзгән.

У бу йил 61 яш иди. Хитай даирилири  6-айниң ахирида йәни униң җигәр раки ахирқи басқучиға келип қалғанда андин дуняға униң кесәллик әһвалини ашкарилиған вә уни шеняңдики бир дохтурханида қаттиқ назарәт астида давалашқа алған иди.

Өзиниң сиясий көз қариши сәвәблик хитайда 11 йиллиқ қамақ җазаси муддитини өтәватқан лю шавбониң җигәр раки икәнлики ашкариланғандин кейин, хәлқарадики кишилик һоқуқ органлири вә нурғун ғәрб әллири һөкүмәтлири хитай һөкүмитидин уни қоюветишни, униң ахирқи өмридә болсиму өз арзусиға бинаән чәтәлдә давалинишиға рухсәт қилишини тәләп қилған. Бирақ, барлиқ хитай даирилири хәлқарадики чақириқларға қаримай,  униң чәтәлгә чиқип давалинишиға рухсәт қилмиған иди.

Нюйорк вақти гезитиниң хәвәр қилишичә, 13-июл күни даириләр шеняң шәһәрлик әдлийә идарисиниң тор бети арқилиқ униң өлүмини елан қилған. Униң өлүм хәвири, с н н, б б с телевизийәлири, нюйорк вақти гезити, вашингтон почтиси башлиқ барлиқ нопузлуқ ахбаратларда муһим хәвәр қилип тарқитилди. Америка дөләт ишлири министири рекс теллерсон дәрһал баянат берип, өз тәзийәсини билдүрди. У баянатта: “лю шавбо өз һаятини дөлитиниң һәм шундақла инсанлиқниң тәрәққияти үчүн атиған. У әркинлик вә адаләт үчүн издәнгән иди. Мән лю шавбониң аяли лю ша вә униң барлиқ қоллиғучилириға тәзийәмни билдүримән вә хитай һөкүмитидин лю шаниң өз арзусиға асасән хитайдин кетишигә йол қоюшини тәләп қилимән. Лю шавбо өзиниң әркинлик, баравәрлик вә хитайни қанун арқилиқ идарә қилишни ишқа ашуруш үчүн қилған күриши арқилиқ нобел тинчлиқ мукапатини алған иди. У өлүми арқилиқ нобел комитетиниң қарариниң тоғрилиқини йәнә бир қетим испатлиған болди” деди?

Лю шавбониң өлүмидин кейин йәнә, б д т кишилик һоқуқ алий кеңиши, хәлқара кәчүрүм тәшкилати, инсан һәқлирини көзитиш тәшкилати, әркинлик сарийи вә дуня уйғур қурултийи қатарлиқ тәшкилатларму баянат елан қилип, тәзийәлирини билдүрди.

Мәлум болушичә, нөвәттә америкидики хитай демократ тәшкилатлири пайтәхт вашингтондики хитай әлчиханиси җайлашқан кочиниң исмини лю шавбо кочиси қилип өзгәртиш үчүн башлиған имза йиғиш һәрикитини җиддий давам қилмақтикән. Коча исмини өзгәртиш һәққидики қанун лайиһиси әсли 2016-йили, америка җумһурийәтчи дөләт мәҗлис әзаси тед круз тәрипидин авазға қоюлған болуп, лайиһә америка кеңәш палатаси тәрипидинму тәстиқланған. Бирақ, бу лайиһигә авам палатасида авазға қоюлғанда мәғлуп болған иди. Нөвәттә бу һәрикәт қайта башланған болуп, әгәр бу лайиһә қобул қилинса, хитай әлчиханисиниң адреси “лю шавбо мәйдани 1-номур” ға өзгирип қалидикән.

Көп көрүлгән хәвәрләр
Қисқа хәвәрләр
Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.