Хитай таратқулири хотән нийәдә хән сулалисигә аит ядикарлиқлар байқалғанлиқини илгири сүргән

Мухбиримиз ирадә
2022.12.22

Хитайниң тәңритағ тори 22-декабир мәхсус сәһипилик хәвәр тарқитип, хотәнниң нийә наһийәсидики бир харабиликтин “хән сулалиси дәвридики падишаһлиққа аит бир тамға” қезип чиқилғанлиқини, нийидин қезивелинған бу “сихефу тамғиси” ниң шәрқий хән сулалисиниң бу йәрдә деһқанчилиқ ишлирини башқуридиған дөләт оргини қурғанлиқини испатлайдиғанлиқини илгири сүргән.

Хәвәрдә “шинҗаң музейи” ниң обзорчиси нйе меңявниң сөзи нәқил қилинип, “хән сулалисидики император хән вуди дәвридә, чегра районлирида узун муддәтлик тинчлиқ вә муқимлиқни қолға кәлтүрүш үчүн, ғәрбий районларда қаравулхана вә чегра қоғдаш сиясити йолға қоюлғанлиқи, шәрқий хән сулалисиниң ‛сихефу тамғиси‚ ниң нийәдин тепилишиниң бу йәрләрниң шәрқий хән сулалисиниң қаравулханалири җайлашқан вә уларни тәминләйдиған районлар икәнликини испатлайдиғанлиқи” баян қилинған.

Хәвәрдә йәнә, археологларниң нийәдә хән вә җин сулалиси дәвригә аит буғдай данлири, буғдай башақлири қатарлиқ башқа ядикарлиқларниму байқиғанлиқи илгири сүрүлүп “бу хән сулалиси һакимийитиниң чеграни қоғдап, йәрликниң деһқанчилиқ ишләпчиқиришини тәрәққий қилдурғанлиқиниң муһим тарихи испати” дәп йезилған.

Йеқинқи йиллардин бери хитай һөкүмити уйғур районида “җуңхуа милләтлири ортақ гәвдиси” ни бәрпа қилиш қурулушини илгири сүрүш үчүн “уйғур райони әзәлдин хитайниң бир қисми” дегән тәшвиқатниң еһтияҗиға мас һалда қандақтур “археологийәлик испат” лирини арқиму-арқидин оттуриға чиқармақта. Техи йеқинда хитайниң “тәңритағ тори” мақалә елан қилип, хитайниң җин сулалисигә аит “үч падишаһлиқ тәзкириси” дегән әсәрниң әң дәсләпки қолязма нусхисиниң турпандин тепилғанлиқини илгири сүргән.

Җорҗ тавн университетиниң профессори, уйғур ели тарихи тәтқиқатчиси җәмес милвард әпәнди бу һәқтә радийомизға йоллиған инкасида “бундақ археологийәлик байқашлар вә қәдимий вәсиқиләр хитайниң шинҗаңдики уйғурлар вә башқа милләтләрни бойсундурғанлиқи вә бастурғанлиқи билән мунасивәтсиз. Түркийә билән оттура шәрқтиму қәдимки грек вә рим империйәсигә аит ядикарлиқлар сақлинип қалған. Оттура деңиз районлири вә униңдинму йирақ җайларда гирек, рим тил-йезиқидики вәсиқиләр учрайду. Булар түркийә билән оттура шәрқниң әзәлдин гиретсийә яки италийәниң бир қисми икәнликини билдүрмәйду” дәп мисал бәргәниди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.