NATO Ниң хитайға қарши мәйдани рәсмий җакарланди

Мухбиримиз әзиз
2022.07.01
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

“шималий атлантик әһди тәшкилати” (NATO) ниң 30-июндики мадрид йиғинида хитай вә русийә рәсмий һалда “әң чоң тәһдит” дәп хуласиләнгән. Болупму хитай һөкүмитиниң украина уруши мәсилисидә русийәниң таҗавузчилиқини изчил қоллап һәмдәмдә болғанлиқи мәзкур тәшкилатниң тунҗи қетим мушундақ бир қарар елишиға сәвәб болған әң муһим амил икән.

“нйо-йорк вақти гезити” ниң 30-июндики обзор мақалисидә көрситилишичә, NATO ниң бу қетимқи йиғин қарарида “хитай һөкүмити русийә билән тил бириктүрүп, дуня миқясидики қануний тәртипләрни ағдуруп ташлашқа урунмақта” дейилгән. Қарарда хитай һөкүмитиниң сиясий, иқтисадий вә һәрбий қуввәтлирини дуня миқясиға кеңәйтип қошниларға тәһдит пәйда қиливатқанлиқи, тохтавсиз тор һуҗумлири арқилиқ сахта учур тарқитип бихәтәрликкә хәвп пәйда қиливатқанлиқи, шуниңдәк технологийә вә санаәт дунясини контрол қилишқа уруниватқанлиқи, иқтисадий қуввитидин пайдилинип қанун арқилиқ идарә қилиниватқан хәлқара тәртипни бузуп ташлашқа урунуватқанлиқи тәпсилий йәр алған.

Мәлум болушичә, мәзкур тәшкилат 1949-йили қурулғандин буян һечқачан хитайни “тәһдит” дәп қарап бақмиған икән. Бу қетимқи мадрид йиғиниға қатнашқан австралийә, японийә, җәнубий корийә вә йеңи зеландийә қатарлиқ дөләтләрму бу қарарни толуқ қоллап аваз бәргән. японийә баш вәзири фумио кишида (Fumio Kishida) бу һәқтә сөз қилип: “русийә билән хитай пәйда қиливатқан тәһдитләр бир-биридин аҗралмайду. Шуңа явропа вә һинди-тинч окян райони дуч келиватқан бихәтәрлик тәһдитлириниму бир-биридин айрип қарашқа болмайду,” дегән.

Мақалидә ейтилишичә, мадрид йиғининиң қарари NATO ниң кәлгүси он йилдики хизмәтлириниң йетәкчи идийәси болидикән. Шундақла 12 йиллиқ тарихқа игә “истратегийәлик чүшәнчә” қаришиниң орнини алидикән. Һалбуки, бу “истратегийәлик чүшәнчә” дә русийә “истратегийәлик һәмраһ” дейилгән болса, хитай һәққидә бир еғизму сөз қилинмиған икән. Шу сәвәбтинму NATO билән русийә вә хитай оттурисидики мунасивәт изчил достлуқ вә һәмкарлиқ асасида тәрәққий қилип кәлгән икән. Һалбуки, украина урушини мәркәз қилған һалдики қутуплар күришидә бу хил мунасивәт ахириқи йосунда йимирилгән һәмдә мушу хил дәвр бөлгүч йеңи қарар қобул қилинған.

NATO Ниң мәзкур йеңи қарари елан қилинғандин кейин, хитай һөкүмити бәкму пәришан болған һәмдә уларни қаттиқ әйиблигән. Хитай ташқий ишлар министирлики бу һәқтики баянатта: “NATO техичә соғуқ уруш мәзгилидики услуб вә идеологийәлик биртәрәплимилик бойичә мәсилиләрни көзитишни давам қилдуруп кәлмәктә. Дуня тәртипигә тәһдит пәйда қиливатқанлар ашу NATO әмәсму?” дегән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.