NATO Ning xitaygha qarshi meydani resmiy jakarlandi

Muxbirimiz eziz
2022.07.01
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

“Shimaliy atlantik ehdi teshkilati” (NATO) ning 30-iyundiki madrid yighinida xitay we rusiye resmiy halda “Eng chong tehdit” dep xulasilen'gen. Bolupmu xitay hökümitining ukra'ina urushi mesiliside rusiyening tajawuzchiliqini izchil qollap hemdemde bolghanliqi mezkur teshkilatning tunji qétim mushundaq bir qarar élishigha seweb bolghan eng muhim amil iken.

“Nyo-york waqti géziti” ning 30-iyundiki obzor maqaliside körsitilishiche, NATO ning bu qétimqi yighin qararida “Xitay hökümiti rusiye bilen til biriktürüp, dunya miqyasidiki qanuniy tertiplerni aghdurup tashlashqa urunmaqta” déyilgen. Qararda xitay hökümitining siyasiy, iqtisadiy we herbiy quwwetlirini dunya miqyasigha kéngeytip qoshnilargha tehdit peyda qiliwatqanliqi, toxtawsiz tor hujumliri arqiliq saxta uchur tarqitip bixeterlikke xewp peyda qiliwatqanliqi, shuningdek téxnologiye we sana'et dunyasini kontrol qilishqa uruniwatqanliqi, iqtisadiy quwwitidin paydilinip qanun arqiliq idare qiliniwatqan xelq'ara tertipni buzup tashlashqa urunuwatqanliqi tepsiliy yer alghan.

Melum bolushiche, mezkur teshkilat 1949-yili qurulghandin buyan héchqachan xitayni “Tehdit” dep qarap baqmighan iken. Bu qétimqi madrid yighinigha qatnashqan awstraliye, yaponiye, jenubiy koriye we yéngi zélandiye qatarliq döletlermu bu qararni toluq qollap awaz bergen. Yaponiye bash weziri fumi'o kishida (Fumio Kishida) bu heqte söz qilip: “Rusiye bilen xitay peyda qiliwatqan tehditler bir-biridin ajralmaydu. Shunga yawropa we hindi-tinch okyan rayoni duch kéliwatqan bixeterlik tehditlirinimu bir-biridin ayrip qarashqa bolmaydu,” dégen.

Maqalide éytilishiche, madrid yighinining qarari NATO ning kelgüsi on yildiki xizmetlirining yétekchi idiyesi bolidiken. Shundaqla 12 yilliq tarixqa ige “Istratégiyelik chüshenche” qarishining ornini alidiken. Halbuki, bu “Istratégiyelik chüshenche” de rusiye “Istratégiyelik hemrah” déyilgen bolsa, xitay heqqide bir éghizmu söz qilinmighan iken. Shu sewebtinmu NATO bilen rusiye we xitay otturisidiki munasiwet izchil dostluq we hemkarliq asasida tereqqiy qilip kelgen iken. Halbuki, ukra'ina urushini merkez qilghan haldiki qutuplar kürishide bu xil munasiwet axiriqi yosunda yimirilgen hemde mushu xil dewr bölgüch yéngi qarar qobul qilin'ghan.

NATO Ning mezkur yéngi qarari élan qilin'ghandin kéyin, xitay hökümiti bekmu perishan bolghan hemde ularni qattiq eyibligen. Xitay tashqiy ishlar ministirliki bu heqtiki bayanatta: “NATO Téxiche soghuq urush mezgilidiki uslub we idé'ologiyelik birtereplimilik boyiche mesililerni közitishni dawam qildurup kelmekte. Dunya tertipige tehdit peyda qiliwatqanlar ashu NATO emesmu?” dégen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.