Японийә таратқулири уйғурлар учраватқан зулумни нури түркәлниң һаят кәчмишлири арқилиқ тонуштурди

Вашингтондин мухбиримиз җәвлан тәйярлиди
2023.11.24

10-Айниң 30-вә 31-күнлиридә токйода өткүзүлгән “хәлқара уйғур мунбири: дуняви парламентлар кеңиши” йиғини японийә таратқулириниңму диққәт нуқтисиға айланған болуп, “японийә радийо ширкити” тори 21-ноябир күни 12 минутлуқ бир видийо тарқитип, мәзкур йиғинға қатнашқан америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң комиссари нури түркәлни, униң кәчмишлири вә күрәш ғайилирини тонуштурған. Шундақла нури түркәлниң сөзи арқилиқ хитайниң ишғалийити астида тарихтин бери зулум көрүватқан уйғурларни һәмдә бүгүнму давамлишиватқан ирқий қирғинчилиқларни аңлатқан.

“уйғурларниң әркинлики үчүн күрәш қилиш” мавзулуқ бу видийониң алдинқи қисмида токйода ечилған “хәлқара уйғур мунбири: дуняви парламентлар кеңиши” йиғини көрситилгән вә уйғурлар тонуштурулған. Арқидин америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң комиссари нури түркәлниң һаят кәчмишлири, уйғурлар шу дәврдин бери учраватқан зулум, хитайниң йеқинқи йиллардики әшәддий бастуруш һәрикити көрситилгән.

Бу видийода нури түркәл әпәнди хитай һөкүмитиниң 70-йиллардила “қайта тәрбийәләш орни” , “әмгәк билән өзгәртиш орни” дегәндәк лагерларни қуруп, хәлқниң меңисини ююш вә уларни қулдәк ишлитиш билән шуғуллинип кәлгәнликини, бу қилмишлириниң һазир техиму кәң көләмдә вә заманиви шәкилдә давамлишиватқанлиқини, “11-сентәбир вәқәси” йүз бәргәндин кейин хитайниң буни дәрһал пурсәт билип, уйғурларни “террорчи” дәп елан қилғанлиқини, шуниңдәк американиң қоллишини қолға кәлтүрүвалғандин кейин һазирғичә буни дәстәк қилип, уйғурларни рәһимсиз шәкилдә бастуруп кәлгәнлики вә буниң йеқинқи йилларда ирқий қирғинчилиқ түсини алғанлиқини чүшәндүриду.

Нури түркәл мундақ дәйду: “мән 1995-йил хитайдин айрилғандин кейин өйдикиләр билән аран 11 ай биллә туралиған. Йәттә яшлиқ оғлум мениң қанун институтини пүттүргәндә дадам-анамлар билән чүшкән сүритимни көрситип, ‛улар ким? ‚ дәп сориди. Мән униңға ‛улар сениң бова-момилириң‚ дедим. У: ‛әмисә мән уларни немишқа көрәлмәймән? ‚ дәп сориди, мән җаваб берәлмәй қалдим. Андин у ‛сән қачан бизни уларға тонуштурисән? ‚ дәп сориди. Көзүмгә йиға олашти. Лекин мән йешимни сүртүветип хизмитимни давамлаштурдум. Чүнки мән бу хизмәтниң—әркинлик үчүн күрәш қилишниң улуғлуқиға ишинимән” .

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.