Bu yil qeshqer wilayitining import -éksporti az kem 90 pirsenttek köpeygen

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2024.04.19

Xitay da'iriliri téximu köp xitay nopusi yötkep, ishlepchiqirish salmiqini keng kölemlik kéngeytiwatqan Uyghur diyarining qedimiy merkezliridin qeshqer wilayitining import-éksporti bu yilning birinchi peslide az kem 90 pirsenttek köpeygenlikini bildürmekte. Rayondiki xitay hökümet taratqulirining xitay tamozhna sanliq melumatliridin neqil keltürüp bergen xewerliride, qeshqer wilayitining bu yilning birinchi pesli yeni deslepki üch éyidiki import -éksportining 25 milyard 250 milyon yüen'ge yétip, ötken yilning oxshash mezgilidikidin 83.4 Pirsent artqanliqi ilgiri sürülgen. Xitay tamozhna da'irilirining bu sanliq melumati xitayning uyur diyaridin ottura asiya jumhuriyetliri, bolupmu qirghizistan, qazaqistan we özbékistan arqiliq rusiyege cheklen'gen tawarlarni éksport qiliwatqanliqi qeyt qiliniwatqan bir peytte élan qilinmaqta.

Bu heqtiki tetqiqat doklatlirida, bu döletlerning rusiyege chiqarghan éksport mehsulatlirining Uyghur diyari arqiliq xitaydin kiriwatqanliqi ilgiri sürülgen. “Shinjang géziti” ning bildürüshiche, nöwette  qeshqer wilayitining import-éksporti Uyghur diyaridiki bashqa herqandaq wilayet sheherdin éship ketken bolup, bu wilayet hazir 182 dölet we rayon bilen import-éksport sodisi qilmaqtiken. Xitay hökümiti ötken yili qeshqerni Uyghur diyaridiki üch “Erkin soda rayoni” ning biri, dep élan qilghan. Uningdin burun, bolupmu 2017-yilidin bashlap Uyghurlarning tarixiy we medeniyet böshüki bolghan qeshqerge nurghun ishlepchiqirish karxanilirini yötkep chiqip, xitayning dölet hamiyliqidiki mejburiy emgek pirogrammisi eng köjümleshken rayonlarning birige aylandurulghanidi. Xitay tamozhna da'irilirining uchurlirida, qirghizistan, tajikistan we qazaqistan qeshqer omumi import-éksport sodisining 46.3 Pirsentini teshkil qilidighanliqi, qeshqerning wiyétnam bilen bolghan sodisining az kem 113 hesse, malaysiya bilen bolghan sodisining 204 hesse, tayland bilen bolghan sodisining 19 hessidin artuq köpeygenliki bildürülgen. Halbuki, chet el tetqiqatchilirining doklatlirida xitayning Uyghur mejburiy emgek mehsulatlirini éksport qilishta sherqiy jenubiy asiya döletlirini baza qilip qolliniwatqanliqi qeyt qilinmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.