Uyghur medeniyet böshüki qeshqerde xitayning chaghan bayrimi teyyarliqi ewj almaqta

Washin'gtondin muxbirimiz jewlan teyyarlidi
2024.02.02

Xitayche “Tengritagh tori”, “Shinjang géziti” torining yéqinda chiqarghan süretlik xewerlirige qarighanda, qeshqer shehiri ahalisi xitayning chaghanliq bayrimigha teyyarliq qilish bilen aldirash bolup ketken.

Xewerde, qeshqerdiki Uyghurlarning chaghan kélish harpisida  ilgiriki yillargha oxshashla  dérize qiyiq güli chaplash, ishik aldigha xitayche mesnewi chaplash, panus ésish arqiliq “Ejdiha yili” gha kirishke  teyyarliq qiliwatqanliqi, qollirida zinnet panusliri kötürüwalghan ösmürlerning kochida “Oynap-külüp” kétiwatqanliqi, kishilerning özlükidin teshkillinip edebiyat-sen'et nomurlirini körsitip, “Xushal-xuram yashawatqanliqi” körsitilgen. 

Xitayning chaghan bayrimi, tawuz chaghini bayramliri kelse uni dem élish dep chüshinidighan, emma ularning bayram ötküzüsh aditige yéqin kelmeydighan Uyghurlarning yéqinqi yillardin buyan qoyuq xitay medeniyiti tüsini alghan bayramliq pa'aliyetlerde boluwatqanliqi, ishik-dérizilerni xitayche xetler bilen bézigendin bashqa, kolléktip yanggir ussuli oynash, xitayche kiyinish, xitayche perdaz qilish hadisilirining xélila omumliship qalghanliqi melum.

Xitay da'iriliri yéqinqi yillarda qeshqerni merkez qilghan  iqtisad – soda we sayahetchilikni küchep tereqqiy qildurghandin bashqa, bu jaydiki qedimiy medeniyet izlirini yoqitip, Uyghur örp-adetlirini cheklep, uning ornigha xitay medeniyitini singdürüshke urunup kelgen bolup, xitay medeniyitini omumlashturush uning bayramlirini ötküzüsh arqiliq ishqa ashurulmaqta. Kanadadiki tetqiqatchi, doktor dilmurat mehmud bu heqte radiyomizgha qilghan sözide, qeshqerning qaraxaniylar we se'idiye xanliqi dewridin tartip Uyghurlarning qedimki medeniyet böshüki bolup kelgenlikini, shunga xitayning Uyghur medeniyiti we örp-aditini yoqitishta bu jayni nuqtiliq nishan qilghanliqini bildürgenidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.