Сүргүндики бир хитай сақчиси уйғурларға қаритилған дәһшәтлик қийин-қистақларни ашкарилиди

Мухбиримиз әркин
2021-10-05
Share

Илгири уйғур елидә вәзипә ‍өтәп һазир явропада панаһлиқ тилигән бир хитай сақчиси американиң с н н телевизийә қанилида уйғурларға қаритилған дәһшәтлик қийин-қистақларни ашкарилиған. Бихәтәрлик түпәйли толуқ исми вә башқа учурлири ашкариланмиған җяң фамилилик бу хитай сақчисиниң ейтишичә, у 2015-йили һөкүмәтниң "шинҗаңдики аммиви бихәтәрлик ишлириға күч чиқириш", дөләтниң "терорлуққа қарши туруш күришигә қатнишиш" чақириқиға ‍аваз қошуп, юқири мааш вә параванлиқ капалити билән ‍уйғур елиға кәлгәникән.

С н н ниң явропада өткүзгән 3 саәтлик зияритидә җяң, ‍өзи қатнашқан вә шаһит болған бу райондики уйғурларни қара-қоюқ коллектип тутқун қилиш, тутуп туруш лагерлиридики уйғурларға қаритилған системилиқ қийин-қистақ, басқунчилиқ, кәмситиш вә хорлаш қилмишлириға даир аз учрайдиған инчикә тәпсилатларни ашкарилиған.

Җияң ашкарилиған тәпсилатлар уйғур вә қазақ лагер шаһитлириниң гуваһлиқи билән әйнән болуп, у қийнаш түрлириниң кишиләрни метал яки яғач "йолвас орундуқи" ға кишәнләш, торусқа есиш, җинсий зораванлиқ, ток соқуш, суда боғуш қатарлиқ ‍усулларни өз ичигә алидиғанлиқи, тутқунларни даим нәччә күнләп ухлатмайдиғанлиқи, йемәк вә су берилмәйдиғанлиқини ейтқан.

Җияңниң ейтишичә, у өзи "террорлуққа четишлиқ" дәп тутқун қилишқа қатнашқан йүзлигән мәһбусниң һеч бири һечқандақ җинайәт садир қилмиған "адәттики авам хәлқ" болуп, сақчилар уларни тезлинип аталмиш "җинайити" ни ‍иқрар қилғичә қийин қистаққа алидикән. У һәр бир сақчиниң ‍охшимиған усулларни қоллинидиғанлиқи, һәтта бәзилириниң төмүр калтәк яки қулуплуқ төмүр зәнҗир ишлитидиғанлиқи, сақчиларниң тутқунларниң йүзигә дәссәп туруп, "иқрар қилиши" ни тәләп қилидиғанлиқини билдүргән. Җияң һазирға қәдәр хитайниң уйғурларни бастурушиға қатнишип, униң ички әһвалини ашкарилиған тунҗи хитай сақчисидур.

Униң ейтишичә, уйғур елидә бир йил ичидә 900 миң уйғур вә башқа аз санлиқ милләтләрниң тутқун қилинғанлиқини һәммә сақчи билидиған ортақ учур икән. У, кечилик һәрикәттә тутқун қилинидиған кишиләрниң тизимлики берилидиғанлиқи, бу нормини орундаш буйруқиниң бир қисми икәнлики, буларниң һәммиси пиланланған вә системилаштуруп болунғанлиқини, сақчиларниң мидирлиғанларни етиветиш һоқуқи барлиқини билдүргән.

Җияңниң ейтишичә, бу ишлар униңда виҗдан азаби пәйда қилған. У һазир өзини гунаһкар һесаблайдиғанлиқи, бундақ әһвалниң қайта йүз бәрмәсликини үмид қилидиғанлиқи, бу кишиләрниң қийин болсиму, ‍өзини кәчүрүшини ‍үмид қилидиғанлиқини билдүрүп: "сиз пәқәт әскәр болсиңизму, йүз бәргән ишларға йәнила мәсул болисиз. Сиз буйруқни иҗра қилишиңиз керәк, әмма нурғун кишиләр бу ишни бирликтә қилди, биз буниңға мәсул" дегән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт