Вилсон мәркизи 1945-йилидики сопахун һәққидә берия вә сталинларға йолланған мәлуматни елан қилди

Мухбиримиз үмидвар
2017-01-15
Share


Америкидики водров вилсон мәркизиниң совет иттипақиниң 1934-1949-йиллардики уйғур дияриға аит мәхпий һөҗҗәтлири архипи қатариға совет иттипақиниң 1944-йили, 12-ноябир күни ғулҗида қурулған шәрқий түркистан җумһурийитигә әвәткән алаһидә вәзипә гурупписиниң башлиқи генерал егнаровниң ақсуға партизанлиқ уруш үчүн әвәтилидиған сопахун совуроф партизанлиқ әтрити һәққидә юқириға йоллиған бир парчә мәхпий мәлумати орун алған.

«Сергей» тәхәллусини қолланған егнаровниң 1945-йили, 18-июл күни мәхсус сопахун партизанлиқ әтритини тәшкилләп, ақсуға әвәтиш мәсилиси һәққидә йоллиған доклати өзгичә болуп, мәлуматта ақсу-кучар районлиридики вәзийәт, болупму кучар районидики гоминдаң күчлириниң йәрлик хәлққә селиватқа зулумлири, йәни гоминдаңниң аһалиниң ат-улағлири билән сиртқа чиқишини чәкләватқанлиқи, уларниң ат-улағлири, мәш вә қача-қомучлирини тартивеливатқанлиқи, ат-улағларни байға топлаватқанлиқи, хәлқниң наразилиқ кәйпиятиниң җиддий икәнлики мәлум қилинған.

«Сергей» йәнә ақсу-бай әтрапиға 150 кишилик партизан әтрити әвәтиш зөрүрийити вә бу әтрәтниң «садиқ» йәни, җумһурийәт рәиси әлихан төриниң актип паалийәтлири билән қурулуп болунғанлиқи, әтрәт башлиқлиқиға сопахунни тәйинлигәнликини вә униң 90 уйғур әскириниң бу әтрәткә киргүзүлгәнликини мәлум қилиду.

У, ақсуға чүшидиған әтрәтниң асасән җәнублуқлардин тәркип тапқанлиқини көрситип, сопахунниң кимлики һәққидә мәлумат берип, сопахунни «ақсулуқ»дәйду вә униң исмини«суфи ахун», фамилисини болса«сурбайев» дәп атайду шуниңдәк йәнә униң шиходики гоминдаң қошунлириниң командири болғанлиқи вә өзи билән «қәшқәрлиқ 90 уйғур әскәр»ни башлап, қозғилаңчилар тәрәпкә өткәнлики, униң әскәрлириниң «шәрқий түркистан җумһурийитигә хизмәт қилип иҗабий баһаға еришкәнлики»ни баян қилиду.

Мәзкур партизанлиқ әтиритигә йәнә һөкүмәт вәкилиниң башчилиқида җәнуб билән алақиси бар нопузлуқ кишиләрниң гурупписи қатнашқанлиқи, уларниң гезит, тәшвиқат вәрәқәлири вә«садиқ»ниң, йәни әлихан төриниң ақсудики нопузлуқ кишиләргә язған хәтлирини елип маңидиғанлиқини баян қилиду.

«Сергей», йәни егнаров, ахирида сопахун қоманданлиқида ақсуға әвәтилидиған бу 150 кишилик партизанлиқ әтритиниң вәзиписи һәққидә тохтилип,«сурбайевниң партизанлиқ әтритиниң һәрикити қәшқәрдики һәрбий һәрикәтләрниң имканийити вә мувапиқлиқини синап беқиштин ибарәттур» дәп тәкитләйду.

Мәзкур мәхпий мәлумат «павел петров» тәхәллусидики кишигә әвәтилгән болуп, бу әмәлийәттә совет иттипақи ички ишлар хәлқ комисари берияниң өзидур. Мәзкур доклат униңға әвәтилгәндин ташқири йәнә совет али рәһбәрлиридин йосиф сталин вә вичислав молотовларғиму йоллап берилгән.

Сопахун совуропниң 2010-йили нәшир қилинған әслимисигә қариғанда, сопахун совуров, қасимҗан қәмбири, абдукерим аббасоф қатарлиқлар рәһбәрликидики ақсуға чүшкән партизанлиқ әтирити баштин ахири өзлири мустәқил җәң қилған болуп, уларға ғулҗа тәрәптин кәң даиридә һәрбий ярдәм, йәни, әскири күч, оқ-дора,қорал-ярақ кәлмигәнлики үчүн улар бай, кона шәһәрни игиләш биләнла чәкләнгән вә ақсу шәһириниму алалмиған вә ахирида мәҗбури чәкиндүрүп кетилгән иди. Мәзкур мәхпий доклаттин ашкарилинишичә, совет иттипақи тәрәп бу партизанлиқ һәрикитини пәқәт «синақ» тәриқисидә пайдиланған болуп,уларниң пүтүн ақсу вилайитини азад қилишини халиған әмәс иди.

Ақсу уруши әмәлийәттә миллий армийәниң оттура фронти,йәни җиң вә шиходики асаслиқ урушниң ғәлибиси үчүн гоминдаң армийәсини контрол қилип туруш истратегийәсигә хизмәт қилдурулған иди.

Генерал егнаров ақсудики һәрбий паалийәтләр вә сопахун һәққидә берия, сталин вә молотов намиға кейин давамлиқ түрдә мәхпий доклатларни йоллап турған иди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт