Xitay sichüendin tibet arqiliq qaghiliqqa tutushidighan yuqiri sür'etlik tashyol qurulushini bashlighan

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2023.10.23

Xitay da'iriliri ghayet zor miqdarda meblegh sélip, sichüen ölkisining ya'en shehiridin tibetning butan, népal, hindistan chégrasigha yéqin rayonlirini boylap axirqi nuqtisi Uyghur élining qaghiliq nahiyesige baridighan yuqiri sür'etlik tash yol qurulushini bashlighan.

Xitay taratqulirining xewer qilishiche, nöwette mezkur tash yol qurulushining sichüen ölkisige qarashliq genzi tibet aptonom oblastining kangdéng shehiridiki böliki yasalmaqta iken. “Xitay xewerliri” torining 23-öktebir bergen xewiride, genzi oblastining kangding shehiri tewesidiki “Bawmashen-1 nomurluq” tonélning qurulushi resmiy pütkenlikini bildürgen. Xewerde qeyt qilinishiche, 2024-yildin bashlap resmiy qatnash yolgha qoyulidighan bu tonélning pütüsh munasiwiti bilen 22-öktebir murasim ötküzülgen.

Xitay taratqulirining qeyt qilishiche, ya'en-qaghiliq yuqiri sür'etlik tashyoli, xitayning shangxey-chéngdu yuqiri sür'etlik tash yolining dawami bolup, bu tashyol sichüen ya'endin bashlinip, tibetning lasa, rigazé, aliy rayonliridin ötüp, Uyghur élining qaghiliq nahiyesige tutushidiken. Mezkur qosh liniyelik yuqiri sür'etlik tashyolining hindistan chégrasini boylap méngishi, uning pütün liniyesining butan, népal we igilik hoquqi hindistan bilen talash-tartishtiki chégralargha yéqin jaylardin aylinip ötüshi diqqet qozghimaqta. Eger mezkur tashyol pütüp resmiy ishqa kirishse, Uyghur rayonining Uyghur nopusi eng zich olturaqlashqan jenubtiki nahiye, sheherlirini xitayning sichüen qatarliq ‍ölkiliri bilen téximu zich baghlaydiken. Xitay nopusining rayon'gha yerlishishini téximu köpeytip, Uyghurlarni téximu qattiq kontrol astigha élishni meqset qilidu, dep qaralghan bu xil qurulushlar, izchil Uyghurlarning qarshiliqigha uchrap kelmekte.

Xitayning hindistan chégrasigha yéqin jaylarda bu xil chong kölemlik ul eslihe qurulushlirini élip bérishi, bolupmu tashyol qurulushigha kirishishi, hindistan terepningmu sezgürlüki we naraziliqini qozghap kelgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.