Xitayning “Gherbning gazini sheriqqe yötkesh” turuba yoli 4-liniyesining asasliq qurulushi pütken

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2023.09.06

Xitayning 14-besh yilliq pilanidiki chong énérgiye qurulush türlirining biri bolghan “Gherbning gazini sheriqqe yötkesh” turuba yoli 4-liniyesining Uyghur rayonidiki bölikining köp qismi asasen pütken. Xitay taratqulirining 6-séntebir bergen xewerliridin melum bolushiche, nöwette Uyghur élidiki böliki ‍ulughchat nahiyesidin bashlinidighan mezkur turuba yolining ilgirilesh ehwali 71.5 Pirsentke yetken. “Gherbning gazini sheriqqe yötkesh” qurulushining bir parchisi bolghan 4-liniye gaz turuba yoli xitayning Uyghur élini uning istratégiyelik énérgiye bazisigha aylandurush pilanining bir parchisidur.

Halbuki, xitayning Uyghur élini özining énérgiye bazisigha aylandurush pilani bolsa, uning 2016-yildin kéyin ijra qilinishqa bashlan'ghan we amérika hökümiti we bezi gherb parlaméntliri teripidin “Irqiy qirghinchiliq” dep teriplen'gen “Yéngi dewrdiki shinjangni idare qilish istratégiyesi” ning muhim halqilirining biri hésablinidu.

“Gherbning gazni sherqqe yötkesh” turuba yoli qurulushining 1-liniyesi 2000-yillarning bashlirida pütüp ishqa kirishken. Eyni waqitta bu qurulush muhit qoghdighuchilar we Uyghur kishilik hoquq teshkilatlirining qattiq qarshiliqigha uchrighan idi. “Shinjang géziti” ning bildürüshiche, ulughchattin bashlinidighan turuba yoli 4-liniyesi ningshyaning jowéy shehirige tutushidighan bolup, omumi uzunluqi 3340 kilométir kélidiken. Xewerde, uning Uyghur élidiki qismining omumi uzunluqining 583 kilométir kélidighanliqi, nöwette uning 561 kilométirliq turuba yolini kepsherlesh tamamlan'ghanliqi bildürülgen. “Shinjang géziti” ning éytishiche, turuba yolining 4-liniyesining turpan bilen jongwéy arisidiki 1745 kilométirliq qismi böliki uning eng asasliq qismi iken. Xewerde, tebi'iy gaz turuba yolining 4-liniyesi pütse, bu “Gherbning gazini sherqqe yötkesh” turuba yolining qalghan liniyeliri bilen birliship, xitayning énérgiye istratégiyelik qanilini téximu mustehkemleydighanliqi tekitlen'gen. Bezi analizchilar, xitayning bir yol bir belwagh qurulushi, Uyghur élini uning énérgiye bazisigha aylandurush pilani qatarliq amillar xitayning Uyghurlargha “Irqiy qirghinchiliq” qilishidiki halqiliq sewebler hésablinidighanliqini qeyt qilishmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.