Хитай һөкүмити хәлқара йиғинлар арқилиқ уйғур қирғинчилиқини инкар қилмақта

Вашингтондин мухбиримиз ирадә тәйярлиди
2024.05.30

Хитай һөкүмити йеқинда чуңчиң шәһиригә җайлашқан ғәрбий җәнуб сиясий-қанун университетида “террорлуққа қарши туруш, әсәбийликни түгитиш вә кишилик һоқуққа капаләтлик қилиш” темисида хәлқаралиқ муһакимә йиғини өткүзгән.

Хитайниң шинхуа тори вә хәлқ тори қатарлиқ һөкүмәт таратқулириниң бу һәқтики хәвиридин қариғанда, бу йиғинниң муһим нуқтиси хитай һөкүмитиниң уйғурларға йүргүзүватқан ирқий қирғинчилиқ вә инсанийәткә қарши җинайитини ақлаш болған. Бу һәқтики хәвәрләрдә “хитай, японийә вә башқа дөләтләрдин кәлгән мутәхәссисләр вә алимлар шинҗаңниң омумйүзлүк тәрәққияти вә кишилик һоқуқ мәсилисидики көрүнәрлик нәтиҗилиригә юқири баһа бәрди. Шинҗаңниң кишилик һоқуқни қоғдаштики мувәппәқийәтлири кәң етирап қилинди” дейилгән.

Шинхуа тори хәвиридә, шинҗаң университетиниң қанун пәнлири профессори болған әркин самсақниң “2012-йилдин башлап, шинҗаңда һәр милләттин болған кишиләрниң яшаш вә тәрәққият һоқуқини һөрмәтләш вә қоғдашқа әһмийәт берилди” дегәнликини нәқил кәлтүргән. Шуниңдәк японийә йокохама дөләтлик университетиниң пәхрий профессори мурата тадайошиниң “ғәрб дуняси ағзидин чүшүрмәйдиған ‛хитай шинҗаңдики уйғур вә башқа аз санлиқ милләтләргә ирқий қирғинчилиқ, қилди‚ дегән сөзләр пүтүнләй ялған” дегәнликини илгири сүргән. Хәвәрдә дейилишичә у, уйғурларниң нопусиниң 2000-йилдин 2020-йилғичә сәккиз милйондин 11 милйонға көпәйгәнликини, йиллиқ оттуричә ешиш нисбитиниң % 1. 67 Болғанлиқини қәйт қилип, “бу ғәрб дунясиниң пакитқа һөрмәт қилмайватқанлиқини көрситиду” дегән.

Хитай һөкүмити йеқиндин буян өзиниң уйғур районидики вәһшийликлирини ақлашқа мунасивәтлик тәшвиқат һәрикәтлирини мислисиз күчәйтиватқан болуп, у буниң үчүн саяһәт өмики тәшкилләш, намәлум тор чолпанлирини ишқа селиш қатарлиқ түрлүк амалларни ишқа салмақта. Һалбуки, америка ташқи ишлар министирлиқи бирләшкән дөләтләр тәшкилати (б д т)ниң қирғинчилиқ һәққидики тәбиригә бинаән өзлири елан қилған әң йеқинқи кишилик һоқуқ доклатида “хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаритиватқан ирқий қирғинчилиқиниң һелиһәм давам қиливатқанлиқини” билдүргән иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.