Уйғур кишилик һоқуқ қурулуши «биңтуән» ни тарқитиветишкә чақирди

Мухбиримиз әркин
2018-04-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Америкидики уйғур кишилик һоқуқ қурулуши пәйшәнбә күни доклат елан қилип, «шинҗаң ишләпчиқириш-қурулуш биңтуәни» гә хитай көчмәнлирини қобул қилишни тохтитишқа вә уни тарқитиветишкә чақирди.

«Биңтуән: хитайниң шәрқий түркистандики йерим һәрбий мустәмликичи күчи» сәрләвһилик доклатта, «биңтуән» ниң хитай көчмәнлириниң монополлуқидики боз йәр ечип, чеграни вә муқимлиқни қоғдашни асасий вәзипә қилған бир мустәмликичи орган икәнлики тәкитләнгән.

«Биңтуән» 1954‏-йили қурулған болуп, у 14 девизийә, 200 ға йеқин полк вә бир қанчә шәһәрдин тәшкил тапқан ғайәт зор йерим иқтисади, йерим һәрбий гәвдә. Хитай һөкүмити 2009‏-йили «5‏-июл вәқәси» дин кейин «биңтуән» ниң орнини өстүрүп, униңға өлкә дәриҗилик мәмурий органлиқ салаһийити бәргән. Лекин бу кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң тәнқидигә учриған.

Улар «биңтуән» ниң уйғурларниң аптоном һоқуқини йүргүзүши, уйғур районидики муқимлиқ, йәрлик хәлқниң бихәтәрлики вә иҗтимаий, иқтисади тәрәққиятиға җиддий тәһдит шәкилләндүрүп кәлгәнликини илгири сүрүп кәлди.

Уйғур кишилик һоқуқ қурулушиниң доклатида көрситилишичә, «биңтуән» ниң тәшвиқат, шәһәрлишиш, түрмә, һәрбийлишиш, ишқа орунлишиштики кәмситиш вә йеза-қишлақ сиясити йәрлик хәлқниң макансиз қелиши, муһитниң вәйран болушини кәлтүрүп чиқарған. Доклатта йәнә, бир қанчә һалқилиқ тәклип оттуриға қоюлуп, «биңтуән» гә хитай көчмәнлирини қобул қилишни тохтитиш вә уни тарқитиветиш, узун мәзгиллик қайта-тәқсим қилиш пилани түзүп, «биңтуәнниң қолидики йәр-земин вә йәр асти байлиқлирини шәрқий түркистан хәлқигә бөлүп бериш», биңтуәнни қоралсизландуруш қатарлиқ тәләпләр оттуриға қоюлған.

«Биңтуән» 1970‏-йилларниң башлирида тарқитиветилгән болсиму, лекин 1981‏-йили қайта әслигә кәлтүрүлгән иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт