Хитай һөкүмити уйғурларниң өй вә аилә мәдәнийитини өзгәртиш һәрикити қозғиған

Мухбиримиз ирадә
2019-05-16
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитай даирилири уйғур елида «гүзәл аилә» намида бир һәрикәт қозғап, уйғурларниң әнәниви турмуш усулини мәҗбурий йосунда өзгәртмәктикән.

Хитайда чиқидиған «шинҗаң хәлқ турмуши» вә «шинҗаң аяллар авази» намлиқ тор бәтләрдики хәвәрләргә қариғанда, бу һәрикәт уйғурларниң әнәниви аилә мәдәнийити, өй безәш вә турмуш адәтлирини өзгәртишни нишан қилған икән. Ават вә нийә қатарлиқ наһийиләрдә ечилған сәпәрвәрлик қилиш йиғинлирида авам хәлқтин өйлиридики гиләмләрни чөрүветиш вә супилирини чувуп униң орниға кариват елиш тәләп қилинған. 

Ават наһийилик һөкүмәтниң бу һәқтики хәвиридә төвәндикидәк җүмлиләр орун алған: «рәһбири кадирлар нәқ мәйданда сөзләп чүшәндүрүш усули арқилиқ аммини гиләмлирини ташливетишкә, супа (каң) да тамақ йәп, супа (каң) да ухлайдиған, балилар тапшуруқлириниму каңда олтуруп ишләйдиған яхши болмиған турмуш адәтлирини өзгәртишкә, тамақни тамақ үстилидә йәп, уйқуни кариватта ухлашқа йетәкчилик қилди.» 

Һалбуки, чәтәлләрдики уйғурлар вә уйғур мәдәнийитини тәтқиқ қилиш билән шуғуллинип келиватқан мутәхәссисләр хитайниң бу һәрикитини қаттиқ тәнқид қилди. 

Улар еғир миллий кәмситиш түсини алған бу һәрикәтниң инсанларниң хусусий һаятиға вә турмуш усулиға еғир дәриҗидә дәхли-тәруз қилиш һесаблинидиғанлиқини билдүрди. 

Америкадики индияна университетиниң дотсенти, хитайниң милләтләр сиясити вә уйғурлар һәққидә тәтқиқат билән шуғуллинип келиватқан доктор тимусий грос бу һәқтики хәвәрләргә йеқиндин диққәт қиливатқан болуп, у твиттердики инкасида «мәлум җәһәттин алғанда, мән бу һәрикәтниң роһий вә мәдәнийәт җәһәттин беридиған зәрбисини лагерлар беридиған зәрбидинму еғир дәп қараймән. Чүнки бу бир инсанниң хусусий әркинликиниң бирдин-бир панаһгаһи болған өйниң һөкүмәт тәрипидин ишғал қилиниши вә мәҗбурий йосунда өзгәртилиши болуп һесаблиниду,» дегән. 

Һалбуки, хитай һөкүмити өз тәшвиқатлирида уйғурларниң өйлиригә гиләм селиш, супиға дастихан селип меһман күтүштәк адәтлирини қалақлиқ дәп сүрәтлигән вә йолйоруққа бинаән өйлиридики супиларни еливәткән аилиләрни мукапатлиған. «Шинҗаң хәлқ турмуши» ториниң 13-май күни тарқатқан хәвиридики сүрәтләрдә ават наһийиси вә пәйзиват наһийилиридә өйлиридики супини чувувәткән тунҗи түркүмдики аилиләрниң сүпүргә, челәк вә ток қазан билән мукапатлиниватқанлиқи көрситилгән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт