Uyghur élidiki yéza-qishlaqlardiki ahaliler atalmish "Dölet tili" kechlik kurslirigha mejburlanmaqta

Muxbirimiz irade
2019-07-04
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay da'irilirining Uyghur élining yéza-qishlaqlardiki ahalilernimu kechlik xitay tili we yéziqini öginish kurslirigha mejburlawatqanliqi melum bolmaqta.

4-Iyul küni köktoqay nahiyelik partkom teripidin xitayning "Memliketlik kompartiye tori" da élan qilin'ghan bir parche xewerge qarighanda, köktoqay nahiyelik partkom nahiye tewesidiki 15 yashtin 45 yashqiche bolghan yéza-kent ahalilirini türkümler boyiche atalmish "Dölet tili we yéziqi", yeni xitay tilini öginish kurslirigha teshkilligen.

Xewerge qarighanda, nahiye tewesidiki 77 yéza-kent ahaliliri "Yéza derijilik teshkil xizmetlirini chingitip, yéza-qishlaq ahalisini kechlik mektepke orunlashturush xizmitini kücheytish heqqidiki uqturush" qa asasen bundaq kurslargha orunlashturulmaqtiken.

Melum bolushiche, 15-45 yash arisidiki yéza-qishlaq ahalisining xitay tili dersi élishi herxil éléktronluq üsküniler toluq seplen'gen muntizim siniplarda élip bériliwatqan bolup, buninggha xitay merkizi hökümitining dölet tilini omumlashturush meblighidin on ming yüen meblegh sélin'ghan. Yéza ahaliliri téléfon arqiliq sözlishish, yüzturane sözlishish qatarliq usullar arqiliq xitayche sewiyesi belgilinip, derijilerge ayrilghan.

Diqqet qozghaydighini shuki, xewerde 45 yashtin yuqiri bolghanlar, heriket qilishi qulaysiz bolghanlar yaki kichik baliliri bar bolup, sinipqa kélelmeydighanlargha mexsus aldigha bérip ders béridighan "Pida'iy oqutquchilar" orunlashturulghanliqi we bu arqiliq "Chégra rayonlirining eng uzaq qismigha jaylashqan charwichi a'ililiridin birnimu qoymasliq" ning ishqa ashurulghanliqi bayan qilin'ghan.

Xitay hökümitining Uyghur élide yéqinqi yillardin buyan xitay tilini bunche küchep omumlashturushi chet'ellik mutexessislerningmu diqqitini qozghimaqta. Amérikaliq antropolog derrin baylér ilgiri bu heqte élan qilghan bir tetqiqat maqaliside Uyghur élidiki lagér tüzümining asasliq meqsitining Uyghurlargha xitayche ögitishni, jümlidin Uyghurlarni Uyghur qilip turghan milliy til-yéziq, din we medeniyet amilliridin ayriwétish ikenlikini jezmleshtürgen.

Uning qarishiche, xitay tili oqutushi Uyghur élide nöwette qatlammu-qatlam, ewladmu-ewlad omumlashturuluwatqan bolup, lagérgha qamalmay qalghan yashan'ghan boway-momaylarmu buning sirtida qalmighan. "Dölet tili" dep teshwiq qiliniwatqan xitay tili Uyghur élide sözleshke ijazet bériliwatqan birdin-bir tilgha aylandurulmaqtiken.

Toluq bet