Ваң йи қирғизистанға хитайниң уйғур районидики муқимлиқни қоғдаш тәҗрибисидин өгинишни тәвсийә қилди

Мухбиримиз әркин
2019-05-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Қирғизистанда зиярәттә болған хитай ташқи ишлар министири ваң йи қирғизистанға хитайниң уйғур районидики «террорлуқ вә әсәбийликни түгитиш» тәҗрибисидин өгинишни тәвсийә қилған. Шинхуа агентлиқиниң хәвәр қилишичә, ваң йи хитайниң қирғизистан билән тәҗрибә алмаштуруп, «барлиқ террорлуқ вә әсәбийликниң идийәви долқунини тәң йоқитишни халайдиғанлиқи» ни билдүргән.

Ваң йиниң бу сөзләрни ғәрб дуняси хитайниң уйғур районида қурған назарәт қилиш системисини башқа дөләтләргә експорт қилишидин қаттиқ әндишә қиливатқан мәзгилдә қилиши диққәт қозғиди.

Кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң илгири сүрүшичә, хитай һөкүмити 2 милйондәк уйғур, қазақ вә башқа түркий мусулманларни йиғивелиш лагерлириға қамап, пүткүл уйғур районини дигитал назарәт қилиш техникисини тәҗрибә қилидиған бир синақ мәйданиға айландуруп қойған.

Ваң йи юқириқи сөзләрни 21‏-май күни қирғизистан ташқи ишлар министири һәйдәрбекоф билән көрүшкәндин кейин өткүзгән мухбирларни күтүвелиш йиғинида хитай уйғур районидики дигитал назарәт системисини махтап, мәзкур районда қанат яйдурулған «террорлуқ, әсәбийликни түгитиш йолидики алдини елиш характерлик мудапиә хизмитиниң үнүмлүк нәтиҗиләргә еришкәнлики» ни тәкитлигән. У йәнә «бу хил хизмәт шинҗаң райониниң бихәтәрлик, муқимлиқни қоғдапла қалмай, мәзкур районниң тинчлиқ вә бихәтәрликидә пайдилиқ рол ойниди. Шуниң билән биргә хәлқара террорлуққа қарши туруш ишлирида иҗабий төһпә қошуп, әсәбийликни йоқитишниң үнүмлүк йолидики издинишләргә пайдилиқ тәҗрибиләрни яритип бәрди» дегән. Лекин ваң йи «бу үнүмлүк тәҗрибә» ниң қандақ бәдәлләргә тохтаватқанлиқини тилға алмиған.

Кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң илгири сүрүшичә, хитай һөкүмити 2 милйондәк кишини лагерға қамапла қалмай, уйғур мәдәнийити, тили, диний етиқади вә миллий маарипини чәкләп, уйғур җәмийитиниң иҗтимаий, иқтисади вә аилә қурулмисиға омумйүзлүк бузғунчилиқ қилған. Кишилик һоқуқ тәшкилатлири хитайниң уйғур районда «инсанлиққа қарши җинайәт» садир қиливатқанлиқини илгири сүрүп кәлди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт