«Вухән вируси» ға хитайдики явайи һайванлар истемалиниң сәвәб болғанлиқи оттуриға чиқти

Мухбиримиз әзиз
2020-02-25
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Пүтүн дуняға вәһимә пәйда қиливатқан таҗисиман вирус вухәндин тарқилишқа башлиғандин буян униң хитайлардики «аҗайип-ғарайип» явайи һайван гөшини истемал қилиш һәвисидин келип чиққанлиқи һәққидә түрлүк обзорлар вә мақалилар елан қилинди. Бу җәрянда хитайдики явайи һайванатлар базирида сетиливатқан вә йейиливатқан һайванларниң аллиқачан ғәрб дунясидики кишиләрниң тәсәввуриға сиғмайдиған дәриҗигә берип йәткәнликиму ашкара болди.

«Муһапизәтчи» гезитидә 24-феврал күни елан қилинған бу һәқтики мақалидин көрситилишичә, таҗисиман вирус тарқалғандин кейин хитайда явайи һайванатлар бақмичилиқи билән шуғуллинидиған 20 миңдин артуқ орун тақалған. Болупму бу вирусниң явайи һайванлардин тарқалғанлиқи һәққидики учурлар оттуриға чиққандин кейин хитай һөкүмити явайи һайванатларни елип-сетиш вә истимал қилиш тоғрисидики йеңи чәклимиләрни елан қилған. Буниң билән хитай һөкүмити өткән он йилдин буян бир қоллуқ тәшвиқ қилип кәлгән «явайи һайванларниң өзләштүрүш» долқунида юқири пәллигә чиққан, шуниңдәк һәр йили 57 милярд понд-стерлиңлиқ иқтисадий қиммәт яритип бериватқан «явайи һайванлар бақмичилиқи» еғир зәрбигә учриған. Хитайниң бу «долқун» арқилиқ йезилардики намратлиқни түгитиш вә йеза-қишлақларниң иқтисадий тәрәққиятини алға сүрүш арзусиму көпүккә айлинишқа йүзләнгән. 

Мухбирниң бу һәқтики зиярити җәрянида 2003-йилидики сарс вирусиға бивастә сәвәбкар болған сивит мүшүкиниң истимал қилиниши 2019-йилиниң ахирида әң юқири пәллигә йәткән. Хитай йешил тәрәққият фондиниң баш катипи җу җинфең бу һәқтики соалларға җаваб берип: «сарсни баштин кәчүргән туруқлуқ дөләт тармақлириниң йәнила сивит мүшүкини беқиш вә йейишни тәрғип қилиши иқтисадий үнүмни қоғлашқанлиқтин башқа нәрсә әмәс» дәп көрситиду. 

Һалбуки бу қетимқи таҗисиман вирус тарқалғандин кейин хитайдики явайи һайванатлар базирида сетиливатқан вә йейиливатқан һайванларниң түрлириниң көплүки, җүмлидин тоз, төгиқуш, түлкә қатарлиқ «тәбиәт дунясиниң зиннити» дәп қарилидиған һайванатлардин башқа, шәпәрәң, йилан-чаян вә түрлүк һашарәт һәм қурт-қоңғузларниңму көпләп йәп кетилгәнлики ашкара болған. Хитайдики қанун профессорлири бу әһвал һәққидә сөз қилип: «бәзиләрниң бу хилдики ‹кесәл тарқатқуч' һайванларни йоқ қиливетиш баһанисидә йәп түгитиши биологийәлик көп хиллиқ қануниға хилаплиқ қилғанлиқтур. Әнә шу сәвәбтин мушундақ балайи-апәтләр келип чиқиду» дегән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт