Xitay hökümiti “Muqimliqni saqlash qorali” bolghan bingtu'enni zor küch bilen yölimektiken

Muxbirimiz jewlan
2022.08.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

“Xitay xewerliri tori” ning 12-awghust chiqarghan xewirige qarighanda, xitay hökümiti 1999-yildin bashlap yolgha qoyghan “Chégra rayonni güllendürüp xelqni bay qilish” siyasiti bingtu'en'ge ghayet zor menpe'et élip kelgen.

Xewerde mundaq déyilgen: “Shinjangdiki bingtu'enlerning köp qismi chöl-jezire we chégra boylirigha jaylashqan. Yéqinqi yillardin buyan bingtu'en ‛chégra rayonni güllendürüp xelqni bay qilish‚ herikitini qozghap, her millet ammisining bixeterlik we bext tuyghusini kücheytti”. 

Xitay hökümiti 1999-yil bashlighan bu siyaset 2009-yiligha kelgende bingtu'enning 58 polk-meydanlirida emeliyliship bolghan. Bu siyasetning türtkisi bilen bingtu'enning su qurulushi, yer qurulushi, öy we zawut qurulushigha ghayet zor miqtarda meblegh sélin'ghan.  2018-Yildin buyan, 32 tür qurulushigha 93 milyon 600 ming yüen meblegh sélin'ghan. 2020- We 2021-yili bingtu'enning “Qizil bayraq déhqanchiliq meydani” 11-lyenining ul eslihe qurulushighila 11 milyon 469 ming yüen serp qilin'ghan.

Shinxu'a agéntliqining 11-awghust bingtu'en heqqide chiqarghan bir xewiridimu, xitay re'isi shi jinpingning bingtu'enni közdin kechürgende qilghan sözining rohini öginip, bingtu'enning atalmish “Muqimliqni saqlap chégra rayonni qoghdash” rolini üzlüksiz yuqiri kötürüsh tekitlen'gen.

Xitay hökümitining Uyghur rayonini bingtu'en'ge yem qilish siyasiti izchil diqqet qozghap kéliwatqan témilarning biri bolmaqta.  Ilham toxti instituti bingtu'enning tereqqiyati heqqide élan qilghan “Zapas ashliq toplap chégra rayonni qoghdashtin muqimliqni saqlap chégra rayonni qoghdashqiche” namliq maqaliside mundaq déyilgen: “Bingtu'en özining Uyghur aptonom rayonida mewjut bolush sewebini izchil halda ‛muqimliqni saqlash‚ roligha baghlap keldi. Emma Uyghurlarning nöwettiki ehwalidin shuni jezmleshtürüshke boliduki, bingtu'en yillardin béri xitay kompartiyesi bilen ichqoyun-tashqoyun bolup, Uyghurlarni pilanliq, meqsetlik halda namratliq girdabigha sörep keldi”.           

 

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.