«Хитайниң 2022-йиллиқ олимпик мусабиқиси өткүзүшигә йол қоймаслиқ керәк»

Мухбиримиз ирадә
2020-05-07
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң икки нәпәр комиссари гари бавер вә тензин дорҗи қатарлиқлар «вашингтон тәкшүргүчиси» намлиқ журналда мақалә елан қилип, хитайниң олимпик мусабиқисигә саһибханилиқ қилиш салаһийити йоқлуқини тәкитлиди.

Мақалигә «хитай кишилик һоқуқ өлчәмлиригә һөрмәт қилмай туруп, униң 2022-йиллиқ олимпик тәнһәрикәт мусабиқиси өткүзүшигә йол қоймаслиқ керәк» дәп мавзу қоюлған. Улар мақалисидә, олимпик комитетиниң японийәдә өткүзүлидиған олимпик мусабиқисиниң таҗсиман вирус сәвәбидин кечиктүрүшкә мәҗбур болғанлиқини олимпик тарихидики тунҗи бир вәқә икәнликини әскәртип туруп, олимпик комитетиниң бундақ қийинчилиққа йәнә бир қетим йолуқидиғанлиқини, у болсиму 2022-йили бейҗиңда өткүзүлидиған қишлиқ олимпик тәнһәрикәт мусабиқиси, дәп көрсәткән.

Улар бундақ дейишидики сәвәбни изаһлап, хитай һөкүмитиниң һазир 1 милйондин артуқ уйғур вә башқа мусулманларни җаза лагерлириға солап қойғанлиқини, уларниң пәқәт узун сақал қоюш, һарақ ичишни рәт қилиш қатарлиқ хитай һөкүмити тәрипидин «диний ашқунлуқ» дәп қаралған сәвәбләр түпәйлидин лагерға соланғанлиқи һәм бир қисим уйғур лагер тутқунлириниң хитайдики завутларда мәҗбурий әмгәккә селиниватқанлиқини баян қилған.

Буниңдин башқа мақалидә йәнә, хитай һөкүмитиниң хитай бойичә йүзлигән черкав, мәсчит вә бутханиларни вәйран қилғанлиқи, һөкүмәт йеңи бәлгилимә чиқирип, диний гуруппилардин компартийәниң принсиплирини қобул қилишни вә өгитишни тәләп қилғанлиқи баян қилинған. Униңда мундақ дейилгән: «хитай һөкүмити уйғурлар вә тибәт районлирида юқири техникилиқ назарәт қилиш дөлити қуруп чиқти. Мутәхәссисләр бу сүний әқил техникисиниң тунҗи қетим қәстән милләт айриш үчүн ишлитилиши, дәп баһалимақта».

Хитай һөкүмитиниң 2022-йиллиқ қишлиқ олимпик мусабиқисигә саһибханилиқ қилишиға наразилиқ билдүрүш һәрикити чәтәлләрдики уйғур паалийәтчиләр, бир қисим америка дөләт мәҗлис әзалири вә кишилик һоқуқ органлири тәрипидин хели бурунла оттуриға қоюлған. Улар кишилик һоқуқни қаттиқ дәпсәндә қиливатқан хитайдәк дөләтниң олимпик өткүзүши тинчлиқ вә баравәрликниң символи болған олимпик роһиға хилап, дәп көрсәткән.

Мақалә апторлири өзлириниң юқиридики чақириқларға аваз қошидиғанлиқини тәкитләп «кишилик һоқуқ паалийәтчилири вә парламент әзалири аллиқачан хәлқара олимпик комитетидин хитайниң кишилик һоқуққа һөрмәт қилиши униң мусабиқә өткүзүшиниң алдинқи шәрти қилиниши керәклики, ундақ болмайдикән мусабиқини башқа дөләткә йөткәшни тәләп қилди. Бизму америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң әзаси болуш сүпитимиз билән, бу чақириқларға аваз қошимиз, 2022-йили бейҗиңда олимпик тәнһәрикәт мусабиқисини өткүзүш хата сигнал берип, хитай һөкүмитиниң диний әркинликкә қаратқан залимларчә дәпсәндичиликини қанунлаштуриду» дәп әскәрткән.

Улар мақалиси ахирида, хәлқара олимпик комитетини таҗсиман вирус юқумиға көрсәткән позитсийисини хитайдики кишилик һоқуқ мәсилисидиму охшаш көрситишкә чақирған. Шундақла әгәр олимпик бейҗиңда ечилған тәқдирдә америка һөкүмитини бейҗиңдики мусабиқигә һечқандақ әмәлдар әвәтмәйдиғанлиқини елан қилишқа һәтта пүтүн америка тәнһәрикәтчилирини мусабиқигә әвәтмәсликкә чақирған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт