Xitay hökümitining talibanlar bilen yoshurun dostlishiwatqanliqi ashkarilanmaqta

Muxbirimiz eziz
2018.08.07
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Yéqinda ötken yilining ichidila xitay hökümitining afghanistandiki taliban küchliri bilen köp qétim mexpiy uchrashqanliqi we öz'ara dost tartiship yürgenliki melum boldi. Bu heqtiki xewerlerni pakistan hökümet sistémisida ishlewatqan birnechche kishi “Maliye waqti” gézitige ashkarilap qoyghan.

Mezkur gézitning 6-awghusttiki xewiride éytilishiche, ikki terep söhbiti béyjing terepning aktipliq bilen taliban terepdarlirigha yéqinlishishi asasida dawam qilip kelgen. Shuningdek islam guruhlirigha mensup yuqiri derijilik birnechche taliban emeldari béyjinggha söhbetke teklip qilin'ghan. Shundaq söhbetlerge ishtirak qilghan pakistan hökümet xizmetchilirining bildürüshiche, pakistan hökümiti bu söhbetler jeryanda “Köwrük” lük rolini oynighan, shuningdek ikki terep söhbitidiki halqiliq mesililerde kélishtürmichilik qilghan. Pakistan hökümitidiki alaqidar xadimlar bu heqte söz qilip “Xitay hökümiti ashu söhbetlerni orunlashturushqa yüksek derijide ehmiyet bérip kelgen” dégen. 

Taliban rehberlirining béyjing ziyaritige hemrah bolghanlardin bireylen bu heqte söz qilip “Ular (taliban rehberliri) béyjingda meschitlerni ziyaret qildi, halal yémekliklerge éghiz tegdi. Bu jeryanda xitay hökümiti özlirining islam dinigha we musulmanlargha qandaq ghemxorluq qiliwatqanliqini ulargha toluq körsetti” dégen. 

Xitay tashqi ishlar ministirliqi bu heqtiki so'allargha jawab bergende bu söhbetlerning bolghanliqini inkar qilmighan. Shuningdek “Xitay hökümiti afghanlarning öz dölitide özige özi hökümran bolushini izchil qollap keldi. Bu afghanistanning rayon tinchliqini qoghdashqa paydiliq” dégen. 

Melum bolushiche, xitay hökümitining talibanlar bilen bolghan bu xil uchrishish pa'aliyetliride Uyghurlar mesilisimu alahide muzakire qilin'ghan. Shu söhbetlerge qatnashqan pakistan hökümet xizmetchiliri buni testiqlighan bolsimu, söhbette Uyghurlar heqqide qandaq qararlar élin'ghanliqi tilgha élinmighan.

Biryusséldiki “Jenubiy asiya démokratik munbiri” ning re'isi, xelq'ara analizchi ségfréd wolf bu heqte pikir qilip, “Eyni waqitta xitay hökümitige qarshi turmaqchi bolghan bir qisim Uyghurlar qanunluq yaki qanunsiz yollar arqiliq afghanistan'gha ötüp talibanlar bashlamchiliq qiliwatqan ‛jihadchilar‚ sépige qoshulghan” dégen idi. Emdilikte xitay hökümitining talibanlar bilen hemkarliq ornitishida Uyghurlarning qandaq rol oynaydighanliqi heqqide her xil texminler otturigha chiqmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.