Хитай өзигә маһил шәхсләр вә хәлқара тәшкилатларни сөзлитип, өзиниң уйғур дияридики қирғинчилиқини йепишқа урунмақта

Мухбиримиз әзиз
2022.05.17
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Хәлқарада изчил давам қиливатқан хитай һөкүмитини әйибләш чуқанлириниң қисмән тәсиридә хитай һөкүмитиму буниңға қарши бир қатар тәшвиқат паалийәтлирини ишқа селиватқанлиқи мәлум. Йеқинда хитай һөкүмити йиллардин буян өзлири билән “достлуқ” мунасивитидә болуп кәлгән бир қисим шәхсләр вә хәлқара тәшкилатлар арқилиқ, уйғурларниң “инақ аилә муһитида иқтисадий җәһәттин бәкму ронақ тапқан бир һалға йәткәнлики” һәққидики тәшвиқат баянлирини базарға салған.

Хитай һөкүмитиниң карнийи болған “хәлқ гезити” 14-май күнидики баш мақалисидә, һәр бир инсанниң кишилик һоқуқи болидиғанлиқини алаһидә тәкитлигән һалда уйғурларниң 70 йилдин буян хитай һөкүмити вә хитай компартийәсиниң рәһбәрликидә баравәрликтин һәқиқий бәһримән болғанлиқи, буниңға гуваһ сүпитидә һәрқайси хәлқара тәшкилатларниң хадимлири уйғур дияридики һәрқайси җайларда бу хил “реаллиқ” ни өз көзи билән көргәнлики баян қилинған. Хәлқара терорлуққа вә ашқунлуққа қарши туруш мәркизиниң мудири әли бу һәқтә сөз қилип: “компартийәниң рәһбәрликидә шинҗаңдики терорлуқ вә ашқунлуққа қарши күрәш зор утуқларға еришипту” дегән. Шуниңдәк хитай һөкүмитиниң хитай дөлити вә хитай компартийәсини тән алдуруш һәққидики тәшвиқатлар арқилиқ хитай болмиған милләтләрдә “терорлуқ вә ашқунлуқ” идийәлирини тазилиғанлиқиға апирин оқуған. Әмма милйонларчә уйғурниң мушу хилдики “терорлуқ вә ашқунлуқ” дегән бәднам билән лагерларға вә түрмиләргә қамалғанлиқи тоғрисида бир еғизму сөз қилмиған.

Франсийәлик мухбир максим вейваси болса өзиниң уйғур дияридики зиярити асасида уйғурларниң “ешинчә әмгәк күчи” қатарида ишқа орунлашқанлиқини мисал қилиш арқилиқ, “мән шинҗаңда уйғурларниң бай болғанлиқини көрдүрм. Әмма бу җайда һечқандақ ирқий қирғинчилиқни көрмидим” дегән. Кенийә, бразилийә, исраилйә қатарлиқ дөләтләрдин кәлгән бир түркүм “мутәхәсссләр” му “шинҗаң һәққидики гуманлиримиз у җайға барғандин кейин пүтүнләй түгиди. У җайдики һәрқайси милләтләр гүзәл кәлгүсини күтивелиш алдида турупту” дегән мәзмунда сөз қилған. Әмма улар уйғурларниң ана тили, мәдәнийити, миллий кимлики қатарлиқлардин пүтүнләй мәһрум болғанлиқини “көрмигән.” һалбуки, уйғур диярини пиядә кезип чиққан германийәлик сәйяһ кристоф реһаг ( Christoph Rehage ) өзиниң бу һәқтики тәсирати тоғрисида сөз қилғанда: “хитай компартийәси башқиларниң көрүп қелишини халимиған ишларни чәт әлликләр әмәс, һәтта йәрлик кишиләрму көрәлмәйду,” дейиш арқилиқ уйғур дияридики қирғинчилиқниң ис-түтики чиқмиған һалда давам қиливатқанлиқини тәкитлигән иди.

Мәлум болушичә, хитай һөкүмити сетивалған яки ялливалған мушу хилдики чәт әллик “мутәхәссисләр” йеқинқи йиллардин буян көплигән баянат вә видийо һөҗҗәтлирини тәйярлап, хитай һөкүмитини махташ билән мәшғул болмақта икән. Уйғурларниң намиға қара сувашта буниң сәлбий тәсириму муәййән дәриҗидә рол ойнимақта икән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт