Хитайниң таҗсиман вирустин келип чиққан зиян-зәхмәткә җавабкар болуши тәләп қилинмақта

Мухбиримиз әзиз
2020-03-24
Share

Хитайдин башланған таҗсиман вируси нөвәттә пүтүн дуня үчүн бир зор вабаға айлинип кәткән болуп, америкадики һәр саһә кишилири хитай һөкүмитиниң мушу вирус сәвәбидин келип чиққан ғайәт зор зиян-зәхмәт һадисилиригә җавабкар болушини күчлүк тәләп қилмақта.

Америка деңиз армийәси уруш институтиниң профессори җеймис краска 23-март күни зор һәҗимлик мақалә елан қилип, хитай һөкүмитиниң мушу қануний җавабкарлиқини сүрүштә қилишни тәләп қилди.

Мақалида хитай һөкүмитиниң 2019-йили декабир ейиниң башлири вухәндики дохтур ли венляң вә башқилар таҗсиман вирусиниң тарқиливатқанлиқини хәвәр қилғанда дәрһал бу хәвәрни қамал қилғанлиқи, вирус шиддәт билән ямраватқанда "бу вирус адәмдин адәмгә тарқалмайду" дәп кишиләрни хата чүшәнчигә башлиғанлиқи, 2020-йили февралниң оттурилириғичә 1700 дин артуқ дохтур вә сестра буниңдин юқумлинип болғандиму бу әһвални дуня сәһийә тәшкилатиға мәлум қилмиғанлиқи қатарлиқ әһваллар әсләп өтүлиду. Һалбуки хитай әйни вақитта дуня сәһийә тәшкилатиға әза болғанда имза қойған әһдинамидә мушу хилдики юқумлуқ кесәллик байқалса дәрһал мәлум қилиш һәққидики бәлгилимиләрниң барлиқи әскәртилиду.

Апторниң қаришичә, хитай һөкүмитиниң мушу йосунда кесәлликни йошуруш қилмиши ақивәттә миңлиған кишиләрниң биһудә өлүп кетишигә сәвәб болған. Бу һал дәрһал пүтүн хитайға, андин дуняға йүзлинип, дуня үчүн бир зор апәткә айланған. Хитай рәиси ши җинпиңниң вирусқа даир учурларни йошурушқа көрсәтмә бериши түпәйлидин дуня бу вирусниң тарқилиш әһвалидин һәмдә униң йошурун хәтиридин хәвәрсиз қалған. Дәл мушу хил кесәлни йошуруш урунуши хәлқара қанун комитетиниң бәлгилимилири бойичә қанунсиз қилмиш, дәп қарилиду. Қанунсиз қилмиш болған икән, буниңға җәзмән тегишлик җаза берилиши лазим.

Аптор хитайниң нөвәттә бу хил қануний җавабкарлиқни үстигә алмайдиғанлиқини нәзәргә елип, буниң үчүн бирләшкән дөләтләр әһдинамисиниң 14-бабида ейтилған маддилар бойичә хитай һөкүмитиниң җавабкарлиқини хәлқара әдлийә сотиға тапшуруш, хитайни хәлқаралиқ тәшкилатлардики йетәкчилик яки әзалиқ орнидин қалдуруш, хитай билән болған авиатсийә қатниши мунасивитини бирнәччә йилғичә бикар қилиш қатарлиқ чариларни қоллинишқа болидиғанлиқини көрситиду.

Миссури шитатидин сайланған кеңәш палата әзаси җош ховлей 24-март күни бу һәқтә инкас билдүрүп, хитай һөкүмитиниң вирус тарқилишқа башлиған дәсләпки вақитлардики қилмишлирини хәлқаралиқ сәвийәдә тәкшүрүшни тәләп қилди. У бу һәқтики баянатта "хитай һөкүмити вирусниң тарқалғанлиқидин хәвәрдар туруқлуқ изчил ташқи дуняға ялған учур тарқатқан. Буниң билән нурғун дөләтләр бихудлишип қалди" дәп көрсәтти.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт