Xitay hökümiti Uyghur rayonida yadro qoralliri bazilirini kéngeytmekte

Washin'gtondin muxbirimiz jewlan teyyarlidi
2024.06.17

Xitay yéqinqi yillardin buyan herbiy küchini dawamliq ashurup, etraptiki döletlerge tehdit shekillendürüwatqan bolup, Uyghur rayonidiki yadro sinaq bazisida her xil tiptiki yadro qorallirini üzlüksiz kéngeytip kelmekte.

“Washin'gton pochtisi” gézitining 16-iyun bergen xewerge qarighanda, 2024-yil 1-ayghiche, xitayning herbiy qoral zapisidiki 410 dane yadro oq béshi bu yil 500 ge yetken؛ xitay özining atom qoralliri iqtidarini mushu sür'ette ashurup mangsa, 2030-yiligha barghanda qit'eler ara bashqurulidighan bomba sani jehette amérika bilen rusiyege tengliship qalidiken.

Amérika alimliri birleshmisi yadro uchurliri bölümining mes'uli xans kristinsén (Hans Kristensen bu heqte mundaq dégen: “Xitayning yadro qoralliri ambirini kéngeytishi her qandaq dölettikidin téz؛ yadro qorallirigha ige barliq döletlerning hazir yadro küchini tereqqiy qildurush pilani bar”.

Xewerde éytilishiche, yéqinda ötküzülgen “Yadro qorallirini qisqartish yighini” da jow baydén hökümitidiki bir emeldar mundaq dégen: “Eger rusiye bilen xitay dawamliq yadro qorallirini köpeytish yoligha mangsa, amérika téximu chong yadro qoralliri ambirini qurup chiqishi mumkin”.

60 Yil burun lopnurda tunji atom bombisini partlatqan xitay, bu jaydiki atom sinaq bazisi qurulushini dawam qilip kelmekte idi. “Nyu-york waqti géziti” 2023-yil 20-dékabirda élan qilghan xewerde éytilishiche, xitayning yer astida qazghan atom bombisi sinaq tonéli kem dégende texminen üchtin bir in'gliz mili (536 métir) gha yetken. Bu xitay hökümitining yéngi bir ewlad yadro qorallirini sinaq qilishni hemde bashqurulidighan bombining zerbe küchini téz sür'ette ashurushni oylishiwatqanliqining küchlük delili dep körsitilgenidi.

Nöwette xitay yadro qoralliri zapisini ashuruwatqan bir peytte, ukra'ina we pelestindiki urush dawamlishiwatqan bolup, bu urushlar yadro qorallirini cheklesh tirishchanliqini weyran qilip, her qaysi döletler öz aldigha yadro qorallirini tereqqiy qildurush xetirini keltürüp chiqiridiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.