Америка, японийә вә филиппин җәнубий деңиздики һәмкарлиқини күчәйтип хитайға сигнал бәргән

Вашингтондин мухбиримиз ирадә тәйярлиди
2024.04.12

Америка пирезиденти җов байден 11-апрел пәйшәнбә күни японийә баш вәзири фумио кишида вә филиппин пирезиденти фердинанд маркос җир билән ақсарайда көрүшкән. Бу, үч тәрәплик сөһбәтниң хитайниң җәнубий деңиздики таҗавузчилиқ һәрикитини тохтитиши керәклики һәққидә очуқ сигнал беришни мәқсәт қилидиғанлиқи хәвәр қилинмақта.

Җов байден үч тәрәп башлиқлар йиғинида мундақ дегән: “американиң японийә вә филиппинға бәргән мудапиә вәдиси полаттәк мустәһкәм”.

Йеқинда хитайниң деңиз қирғиқи муһапизәт әтрити парахотлири филиппинниң дәталаштики спратли арилидики филиппин әскәрлиригә иғвагәрлик һәрикити қозғиғандин кейин, район вәзийити җиддийләшкән иди. Филиппин вә америка һәр икки дөләт хитайниң бу һәрикитини әйиблигән.

Җов байден сөзидә, филиппин билән америка оттурисида 1951-йили түзүлгән мудапиә шәртнамисини тәкитләп, “филиппинниң җәнубий деңиздики айропилан, парахот яки қораллиқ қисимлириға қилинған һәр қандақ һуҗум бизниң өз-ара мудапиә шәртнамимизни қозғитиш күчигә игә қилиду” дегән вә хитайни агаһландурған.

Филиппин пирезиденти маркос мундақ дегән: “дәвримиздики мурәккәп хирисларға тақабил туруш үчүн, көпчиликниң ортақ тиришиши, ортақ мәқсәткә садиқ болуши вә қаидиләрни асас қилған хәлқара тәртип үчүн қилған вәдисидин тәврәнмәсликни тәләп қилиду.”

Японийә баш вәзири фомио кишидаму сөзидә, “қанун билән башқурушни асас қилған әркин вә очуқ хәлқара тәртипни сақлап қелиш вә уни күчәйтиш үчүн, иттипақдашлар вә охшаш пикирдики дөләтләр оттурисидики көп тәрәплик һәмкарлиқниң интайин муһимлиқини” әскәртип өткән.

“америка авази” радийосиниң хәвәр қилишичә, кишида шу күни йәнә америка дөләт мәҗлисидә қилған нутуқидиму хитайниң баш көтүрүшидин келиватқан хәтәрдин агаһландуруп, мудапиә мәсулийитини ортақ үстигә елиш үчүн техиму көп ишларни қилишқа вәдә бәргән.

Бу рәһбәрләр филиппиндики ул әслиһә қурулуш түрлиригә мәбләғ селиштин тартип, һәрбий мудапиә һәмкарлиқиғичә болған саһәләрдә һәмкарлиқни ашурушқа мунасивәтлик келишимләрни имзалиған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.