Xitayning chokantal bayrimidiki “Qebre süpürüsh” aditi Uyghur jem'iyitining ammiwiy qatlamlirigha kéngeytilgen

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2024.04.08

Xitayning nechche ming yilliq milliy örp-aditi bolghan chokantal bayrimida “Qebre süpürüsh” aditi, burun Uyghur diyaridiki hökümet qatlamlirida atalmish “Inqilabiy qurbanlar” ni xatirilesh sheklide ötküzülüp kelgen bolsimu, lékin hazir bu adet Uyghur jem'iyitining ammiwi qatlamlirigha kéngeytilgen.

Bu xitay hökümitining 2017-yildin béri, Uyghur diyarida keng kölemlik yolgha qoyuwatqan “Jungxu'a milliti ortaq éngi” berpa qilish pilanini ishqa ashurushning “Eng radikal shekli” dep qaralmaqta. Xitay ijtima'iy alaqe supilirida élan qiliniwatqan widiyoluq uchurlarda, xitayning 3-apréldin 7-aprélghiche besh kün dawamlashqan chokantal bayrimida Uyghur a'ililerning qebristanliqlargha chiqip, wapat bolghan a'ile ezalirining qebrilirini süpürüwatqanliqi, yuyup tazilawatqanliqi körsitilgen.

Bu widiyoluq uchurlar kishilerning éngida, sherqiy asiya xelqlirining örp-aditi bolghan chokantal bayrimi, musulman Uyghurlarningmu örp-aditi, deydighan bir tesewwur peyda qilishni meqset qilghanliqi qeyt qilinmaqta. Xitayning bu yilliq chokantal bayrimi musulmanlarning ramizan éyining axirqi heptisige toghra kelgen.

Rayondiki xitay hökümet taratquliri Uyghurlarning chaghan bayrimi, tawuz chaghini, chokantal bayramlirini qizghin kütüwalghanliqini keng teshwiq qilsimu, emma musulmanlarning ramizan éyini kütüwalghanliqi, roza héyt teyyarliqi heqqide héchqandaq xewer bermesliki, hetta buni tilgha élipmu qoymasliqi diqqet qozghimaqta.

Rayondiki taratqular peqet kishilerning bu yil roza héytta bir kün qoyup bérilidighanliqi, emma chokantal bayrimida 3 kün dem alidighanliqini xewer qilghan. Halbuki, Uyghur a'ililirining chokantal bayrimida “Qebre sürüshi” ge a'it widiyolarda, qebre téshidiki xetlerning pütünley xitayche yézilishi, héchqandaq Uyghurche xet yaki ayetlerning bolmasliqi diqqet qozghimaqta. Melum bolushiche, shenbe we yekshenbilik dem élish bilen besh kün dawamlashqan bu yilliq chokantal bayrimida, rayondiki tömür yollirining yoluchi toshush salmiqi yuqiri dolqun'gha chiqqan. “Shinjang géziti”, “Tengri tagh” tori qatarliq hökümet taratqulirining xewerliride, rayondiki tömüryollarning 4-apréldiki bir künlük yoluchi toshush salmiqining 20 pirsenttin ashqanliqi bildürülmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.