Хитай һөкүмити уйғур вә туңган мусулманлирини "хитайлаштуруш" истратегийәсини тезләтмәктикән

Мухбиримиз нуриман
2021-10-25
Share

"америка дөләтлик аммиви радийо хәвәрлири" (NPR) тори 25-өктәбир күни "хитай һакимийити мәсчитләрниң гүмбәзлирини чеқип ташлаш арқилиқ уларни техиму хитайлаштурушқа уруниватиду" сәрләвһилик мақалә елан қилған.

Мақалидә көрситилишичә, хитай һөкүмити йеқиндин буян туңганлар олтурақлашқан районлардики чоң-кичик мәсчитләрниң гүмбәз вә қуббилирини бирдәк чеқип ташлиған. Мақалидә хитай һөкүмитиниң туңган мәсчитлириниң гүмбәз вә қуббилирини чеқип вәйран қилиш арқилиқ ислам динини йоқитишқа уруниватқанлиқи, хитай болмиған башқа барлиқ аз санлиқ милләтләрни хитайлаштуруш үчүн қолидин келидиған барлиқ васитиләрни қоллиниватқанлиқи тәкитләнгән.

Мақалидә йәнә хитайниң аз санлиқ милләтләргә тутқан позитсийәсиниң ши җинпиң һөкүмранлиқи дәвридә толуқ "хитайлаштуруш" қа өзгәргәнликини әскәрткән. Мақалидә мутәхәссисләрниң сөзлиридин нәқил кәлтүрүп, ши җинпиң рәһбәрликидики хитай компартийәсиниң ассимилиятсийә сияситини, йәни "хитайлаштуруш" истратегийәсини рәсмий түрдә хитай һөкүмитиниң һөҗҗәт вә баянатлириға киргүзгәнликини оттуриға қойған. Мәзкур мақалидә мутәхәссисләр хитай компартийәси тәшвиқ қиливатқан "җуңгочә" яки "хитайчә алаһидиликкә игә" дегән сүпәт сөзиниң пәқәт вә пәқәт хитай ортақ тилида сөзләш, хитай мәдәнийитидә яшаш, чәт әлниң тәсирини, йәни хитайға ят барлиқ мәдәнийәт амиллирини кәскин рәт қилиш дегән мәнидә икәнликини қәйт қилған.

Хитай һөкүмити йеқинқи йиллардин буян уйғур елида кәң көләмдә елип барған мәсчит вә мазарлиқларни чеқип ташлаш долқуни, шундақла чеқип түзливетилгән миңлиған җамә-мәсчитләр һәққидики дәлил-испатлар радийомиз һәм ғәрбтики башқа таратқулар тәрипидин үзлүксиз хәвәр қилинип келингән иди.

Уйғур кишилик һоқуқ қурулуши билән австралийә истратегийәлик тәтқиқат институтиниң өткән йили елан қилған чоң һәҗимлик доклатлириға асасланғанда, уйғур елида чеқиветилгән мәсчит вә мазарлиқларниң сани 15 миңдин көп икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт