Xitayning yéngi tüzgen xeritisi qoshna döletlerning ghezipini qozghidi

Washin'gtondin muxbirimiz jewlan teyyarlidi
2023.09.05

Xitay tebi'iy bayliq ministirliqi 8-ayning 28-küni “Xitayning 2023-yilliq ölchemlik xeritisi” ni élan qilghandin kéyin, xitay bilen chégra jédili bolghan qoshna döletlerdin hindistan, filippin, malaysiya, wiyétnam qatarliq döletlerning qarshiliqigha uchrighan.

Amérika radiyo shirkiti (NBC) torining bu heqtiki xewiride éytilishiche, mezkur xeritide xitayning jenubiy déngizgha hökümranliq qilish gherizi ochuq ipadilen'gen. Xitay yene teywennimu özining tewelikide dep hésablighan. Jenubiy déngiz istratégiyelik ehmiyiti muhim bolghan soda-iqtisad rayoni bolup, malaysiya, filippin, wiyétnam qatarliq döletler xitayning bu xeritisige qarshi bayanat élan qilghan we uni ret qilghan.

Filippin tashqi ishlar ministiri, xitayning filippin taqim arallirini özining qilmaqchi boluwalghanliqini, buning xelq'ara qanunda héchqandaq asasi yoqluqini bildürgen. Teywen tashqi ishlar ministirliqi teywenning hergiz xitayning bir qismi emeslikini tekitligen.

Xitayning bu xeritiside yene hindistanning arunachal pradésh wilayiti (Arunachal Pradesh) , xitayning hindistandin talishiwatqan aqsaychin égizliki we himalaya tagh tizmisining gherbiy qismi qatarliqlar xitaygha tewe qiliwélin'ghan, yer namliri xitaychigha özgertilgen.

Hindistan tashqi ishlar ministirliqi bu xeritige qarshi inkas bildürüp: “Xitay re'isi shi jinping bilen hindistan bash ministiri mudi téxi aldinqi hepte ikki dölet munasiwitini kücheytish toghruluq söhbetleshkenidi. Bu xeritining otturigha chiqishi emdi ikki dölet otturisidiki chégra toqunushini hel qilishni téximu qiyinlashturuwétidu” dégen.

Uningdin bashqa, xitayning bu yéngi xeritiside rusiyege tewe ussuriski arilimu xitayning zéminigha qétilghan bolup, rusiye terep buni ret qilghan.

Xelq'ara inkaslargha köre, xitayning bu yéngi xeritisi xitayning özige bolghan temennasi we jahan'girlik gherizini eks ettürüp béridiken.  

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.