Uyghur diyaridiki yer tewreshning éghir aqiwiti heqqidiki uchurlar asta-asta ashkara bolmaqta

Washin'gtondin muxbirimiz eziz teyyarlidi
2024.01.24

Uchturpan nahiyisi tewesidiki qattiq yer tewreshtin kéyin xitay hökümiti “Yer tewreshning derijisi éghir bolsimu, emma bu rayonda ahale shalang bolghachqa éghir ölüm-yitim we bashqa ziyan-zexmet bolmidi” dep xewer bergen. Shuningdek bu qétimqi yer tewreshte hayatidin ayrilghanlarning peqet üch kishi ikenlikini alahide eskertken. Emma yer tewreshtin kéyinki türlük uchurlar heqiqiy ehwalning xitay hökümiti éytqandin éghir ikenlikini körsetmekte.

Xitay axbarat wasitilirining xewiride éytilishiche, yer tewreshtin kéyin xitay merkiziy hökümiti apettin kéyinki qutquzush ishlirigha ishlitish üchün 30 milyon yüen (texminen besh milyon amérika dollirigha yéqin)din köprek meblegh ajratqan. Shuningdek zor sanda apettin qutquzush eshyalirini ewetken. Gerche bu meblegh we maddiy eshyalar xitay ölkiliride ilgiriki waqitlarda yer tewreshke qarita ajritilghan meblegh sommisigha sélishturghanda az bolsimu, emma uchturpandiki yer tewreshning ziyini unchiwala kichik emeslikini wasitilik halda körsitip bergen.

Xewerlerde éytilishiche, 24-yanwargha qeder uchturpan we aqchi nahiyiliri etrapida ikki ming qétimdin artuq qalduq yer tewrigen bolup, eng éghiri alte baldin yuqiri bolghan. Bir qisim kishiler yer tewresh heqqide özliri körgen yaki guwahchilardin anglighan uchurlarni, jümlidin bir qisim widyo we süretlerni torlarda hembehirligen bolsimu, emma tézdin ‍öchürüwétilgen. Shuningdek bu xil uchurlarning “Saxta we özgertilgen” liki tekitlinip, bu xildiki torda hembehirleshning “Ijtima'iy tertipni buzush” bolidighanliqi eskertilgen. Xitay hökümitining yer tewresh jeryanida körülgen apetler heqqidiki uchurlarni bu qeder qattiq kontrol qilishimu, bu heqtiki gumanlarni téximu ashurghan.

Yuqiriqi bir qatar ehwallar, Uyghur rayonida yüz bergen bu qétimliq éghir yer tewresh keltürüp chiqarghan ölüm-yitim we iqtisadiy ziyanning adettikide emeslikidin bésharet bermekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.