Хитайниң “юмшақ күч” маарипи һиндонезийәдә үнүмини көрсәтмәктә

Вашингтондин мухбиримиз әзиз тәйярлиди
2023.08.22

Хитай һөкүмитиниң иқтисадий васитә арқилиқ дуняға өз тәсирини кеңәйтиватқанлиқиниң бир җанлиқ мисали йеқинда “ташқи сиясәт” журнилида әзиз әнвәр фәхруддин (Azis Anwar Fahcrodin) имзасида елан қилинған мәхсус обзорда йәнә бир қетим паш қилинди.

Аптор ислам дунясидики көп қисим алимлар “зәип һәдис” яки “сахта һәдис” дәп қарайдиған “илим чинда болсиму өгиниңлар” дегән һәдисни мисал қилиш арқилиқ сөз башлайду. Шундақла хитай һөкүмитиниң мушу һәдисни дәстәк қилған һалда һиндонезийәдә өз тәсирини кеңәйтиватқанлиқини алаһидә әскәртиду. Апторниң қаришичә, бу һәдис раст болған һаләттиму униң мәркизий идийәси “илим өгиништә арилиқни йирақ көрмәслик” һесаблиниду. Әмма хитай дипломатийә саһәси буни өзлириниң орнини гәвдиләндүрүштики бир васитигә айландурувалған. Шуниң билән биргә һиндонезийәдә ғайәт зор соммилиқ оқуш мукапат пули тәсис қилип, һиндонезийәлик оқуғучиларни хитайда оқушқа җәлп қилиш арқилиқ уларға өз тәсирини сиңдүрүшкә урунған.

Мақалида ейтилишичә, һәр йили аз дегәндиму он миң һиндонезийәлик оқуғучи хитайға оқушқа баридиған болуп, бу америка алий мәктәплиригә баридиған оқуғучилар санидин ешип чүшидикән. Йәнә келип хитай тәминлигән оқуш мукапат пули билән хитайда оқуғанлар көпинчә һиндонезийә һөкүмәт саһәсидә хизмәткә чүшидиған болғачқа, бу маһийәттә һиндонезийә һөкүмитиниң хитай һәққидики мәвқәсиниң қандақ болушиға зор тәсир көрситидикән. Техиму муһими 2022-йили бали арилида “чиңхуа шәрқий җәнубий асия мәркизи” ечилған болуп, хитай маарип системисиниң тармақлири башқа җайлардиму ечилишқа башлиған.

Апторниң баян қилишичә, дәл мушу хил “юмшақ күч” ниң сиңип кириши түпәйлидин һиндонезийәдә уйғур қирғинчилиқини инкар қилиш һәмдә хитай һөкүмитиниң уйғурларға зулум селишини һимайә қилиш мәзмунидики көплигән нопузлуқ мақалиләр елан қилинған. Шундақла бәлгилик сандики мусулманлар җамаитини ишәндүрәлигән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.