"5-Féwral ghulja weqesi" de hayatidin ayrilghanlar heqqide eslimiler (2)

Muxbirimiz méhriban
2021-02-04
Share
Xitay hökümiti 1997-yili 5-féwral küni, ghulja yashlirining tinch yol bilen élip barghan namayishini qanliq basturghan.
Yettesu

"5-Féwral ghulja weqesi" de qorghasta tutqun qilinip ölümge höküm qilin'ghan 7 qehriman

1997-Yili xitay hökümiti teripidin qanliq basturulghan "5-Féwral ghulja weqesi" 24 yil ötken bügünki kündimu chet ellerdiki Uyghur teshkilatliri we Uyghur jama'iti teripidin xatirilinip kelmekte.

Muhajirette yashawatqan Uyghurlardin radiyomiz ziyaritini qobul qilghan merhaba xanimning eslime qilishiche, u ilgiri weten ziyaritide bolghinida, qorghas qosh'ériq yézisining sherqiy teripidiki dönglükke jaylashqan kichik qewristanliqni körgen.

Uning bildürüshiche, bu qewristanliqqa 1997-yili yüz bergen "5-Féwral ghulja weqesi" de xitay da'iriliri teripidin tutqun qilinip ölümge höküm qilin'ghan 7 neper Uyghur yash depne qilin'ghan bolup, yerlik Uyghurlar teripidin "7 Qehrimanning zaratkarliqi" dep atilidiken.

Xitayning 1997-yilidiki hökümet xewerliri we chet ellerdiki Uyghur teshkilatliri we bir qisim shahitlar élan qilghan doklat-yazmilardin melum bolushiche, 1997-yili 2-ayning 5-küni ghulja yashlirining depsende boluwatqan heq-hoquqlirini qayturwélishni telep qilip tinch yol bilen élip barghan namayishi qanliq basturulghandin kéyin, pütkül ili wilayitide chong tutqun bashlan'ghan.

Shu qétimliq tutqunda qorghas nahiyesidinmu zor türkümde Uyghur yashliri tutqun qilin'ghan. "5-Féwral weqesi" yüz bérip ikki yildin kéyin, yeni 1999-yili 1-aning 25-küni qorghas nahiyiside 37 neper Uyghur yash üstidin sot échilghan. Melum bolushiche, shu küni abdushukur nurullam, hesenjan musajan, nurmemet isma'il, ablimit memet, abliz osman qatarliq yette yashqa ölüm jazasi bérilip, ular shu küni étip tashlan'ghan. Xitay hökümiti teripidin étiwétilgen bu 7 neper Uyghur yashning méyiti qorghastiki saqchi da'irilirining nazaritide mejburiy halda qorghas nahiyesi qosh'ériq kentining kün chiqish teripidiki yanbulaq yolining boyigha kömüwétilgen we bu qebristanliqini xelqining yoqlishini qattiq chekligen.

Merhaba xanimning bildürüshiche, u qorghasta ziyarette bolghan mezgillerde, yerlikler uninggha yene gerche hökümet bu dönglüktiki qebrilerni yoqlashni chekligen bolsimu, emma yerliktiki Uyghurlarning bu qebristanliqini yoshurunche yoqlaydighanliqini, bu dönglükte her yili yaz peslide renggareng güllerning échilip kétidighanliqini éytip bergen

Merhaba xanimning bildürüshiche, u 2016-yili axirqi qétim weten ziyaritide bolghinida mezkur dönglükning tüzliwétilgenlikini körgen bolup, tonushliri uninggha kéyinche hökümet da'irilirining "Mezkur dönglük yolgha toghra kelip qaldi" dégen bahanida tüzliwetkenlikini sözlep bergen iken

Matériyallardin melum bolushiche, eyni chaghda qorghasta 37 neper Uyghur üstidin échilghan sotta da'iriler yene perhad mollaxun, hesenjan memet isimlik ikki yashni mudetsiz qamaq jazasigha höküm qilghan. Nebi memet, erkin emet, memetjan abduréhmlar 20 yilliqtin qamaq jazasigha, qalghanlirining hemmisi 20 yiliqtin töwen qamaq jazasigha höküm qilin'ghan.

"Kanada sherqiy türkistan jem'iyiti" ning bashliqi tuyghun ependi ziyaritimizni qobul qilip, gerche xitay hökümiti "5-Féwral weqesi" ge a'it uchurlarni cheklep, weqe heqqide sözleshni, 5-féwral qurbanlirining qewrisini yoqlashni chekligen bolsimu, el qelbining séghinishini we eslishini tusup qalalmighanliqini, ularning warislirining bügünki künde dunyaning herqaysi jaylirida ularning armanliri üchün köresh qiliwatqanliqini bildürdi.

Tuyghun ependi ziyaritimiz axirida yene dunya Uyghur qurultiyining "5-Féwral ghulja weqesi" ning 24 yilliqini xatirlesh chaqiriqigha asasen "Kanada sherqiy türkistan jemiyiti" ning 5-féwral küni kanadaning torunto, mélborni, wankowér qatarliq birqanche shehride "5-Féwral ghulja weqesi" ni xatirlesh namayishi ötküzülidighanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet