Вашингтон вә ню-йоркта “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ниң 13 йиллиқиға беғишланған намайиш өткүзүлди

Мухбиримиз ирадә
2022.07.05
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Вашингтон вә ню-йоркта “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ниң 13 йиллиқиға беғишланған намайиш өткүзүлди Ню-йорк шәһиридә өткүзүлгән “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ни хатириләш намайишидин көрүнүш. 2022-Йили 5-июл.
Photo: RFA

2009-Йил 7-айниң 5-күни миңлиған уйғур яшлири үрүмчи кочиларға чиқип, гуаңдуңниң шавгуән шәһиридики шүре оюнчуқ завутида йүз бәргән қанлиқ қирғинчилиқта зиянкәшликкә учриғучи уйғур яшлири үчүн адаләт тәләп қилип, намайиш қилған иди. Һалбуки, хитай һөкүмити уйғур яшлириниң шу күндики тинч намайишни қанлиқ бастуруп, “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ни кәлтүрүп чиқарған иди.

“5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ниң 13 йиллиқи мунасивити билән бу йил 7-айниң 5-күни дуняниң һәрқайси җайлиридики уйғурлар һәр йилдикигә охшашла зиянкәшликкә учриғучилар вә шеһидларни хатириләш, уларға адаләт тәләп қилиш, шундақла ғайибларниң из-дерикини қилиш йүзисидин һәр түрлүк паалийәтләрни уюштурған.

Бүгүн, йәни 5-июл күни америка пайтәхти вашингтон вә ню-йорк шәһәрлиридиму “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ни хатириләш намайишлири уюштурулди.

Американиң пайтәхти вашингтон шәһиридә өткүзүлгән “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ни хатириләш намайишидин көрүнүш. 2022-Йили 5-июл.
Американиң пайтәхти вашингтон шәһиридә өткүзүлгән “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ни хатириләш намайишидин көрүнүш. 2022-Йили 5-июл.

Ню-йорк шәһиридә өткүзүлгән намайиш бүгүн әтигән саәтләрдә ню-йорктики бирләшкән дөләтләр тәшкилати бинаси алдида башланған болуп, бу намайишни дуня уйғур қурултийи, уйғур һәрикити тәшкилати вә уйғур тәтқиқат мәркизи бирликтә уюштурған икән. Дуня уйғур қурултийи иҗраийә комитетиниң муавин рәиси елшат һәсән әпәнди намайиш мәйданидин зияритимизни қобул қилди.

У “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ниң 13 йиллиқини хатириләш намайишини бу йил б д т бинаси алдида қилиштики сәвәбни чүшәндүрүп, мундақ деди: “биз б д т ни уйғурлар мәсилисидә һәрикәткә өтүшкә дәвәт қилиш үчүн бу йәргә кәлдуқ. Бир айниң алдида б д т кишилик һоқуқ алий комиссари мишел бачелет уйғур елигә берип хитайниң депиға уссул ойнап қайтип кәлди. Шуңа биз үрүмчи қирғинчилиқиниң 13 йиллиқи мунасивити билән б д т ни вәзиписини иҗра қилишқа чақириш үчүн бу йәрдә намайиш қилдуқ.”

Мәлум болушичә, намайишчилар иккинчи басқучта хитайниң б д т да турушлуқ даимий әлчилики алдида намайиш қилған болуп, бу йәрдә уйғур һәрикити тәшкилатиниң программа башқурғучиси арслан һидайәт мәхсус баянат оқуп өткән. У баянатида 5-июл күнидики тинчлиқ намайишини қаттиқ қоллуқ билән бастуруп, уни қирғинчилиққа айландурған хитай һөкүмитиниң шундин кейин уйғурларға қаратқан зулумини һәссиләп күчәйтип бүгүнки ирқий қирғинчилиқ сиясәтлирини пиланлап чиққанлиқини, дуняниң бу зулумға сүкүт қилмаслиқи керәкликини тәкитлигән.

Американиң пайтәхти вашингтон шәһиридә өткүзүлгән “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ни хатириләш намайишидин көрүнүш. 2022-Йили 5-июл.
Американиң пайтәхти вашингтон шәһиридә өткүзүлгән “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ни хатириләш намайишидин көрүнүш. 2022-Йили 5-июл.

Арслан һидайәтниң радийомизға билдүрүшичә, ню-йоркқа охшаш мушундақ дәриҗидин ташқири чоң шәһәрдә “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ниң 13 йиллиқи мунасивити билән хитайниң б д т да даимий турушлуқ әлчилики алдида намайиш өткүзүш хитай әлчиханисиниң хадимлирини қаттиқ җиддийләштүргән, улар һәтта бихәтәрлик хадимлирини ишқа селиш арқилиқ бу намайишни тохтитишқа урунған. Арслан һидайәт бу йәрдә бәргән баянатида, һәрқайси дөләт һөкүмәтлириниң вә дуня җамаәтчиликиниң хитай һөкүмити билән нормал алақисини ойлинип көрүшкә чақирған.

5-Июл күни чүштин кейин йәнә америка пайтәхти вашингтондики хитай әлчиханиси алдидиму намайиш өткүзүлгән. Намайиш америка уйғур бирләшмиси вә уйғур кишилик һоқуқ қурулуши тәрипидин уюштурулған болуп, намайишқа пайтәхт вашингтон әтрапидики уйғур җамаити иштирак қилған. Хитай әлчиханиси алдида өткүзүлгән намайиш “шәрқий түркистан миллий марши” билән башланған. Намайишта уйғур кишилик һоқуқ қурулушиниң башлиқи өмәр қанат сөз қилған. Намайишта хитай һөкүмитиниң зиянкәшликигә учриған барлиқ уйғурларға адаләт тәләп қилиниш билән биргә, дуня җамаәтчилики уйғурларға қаритиливатқан ирқий қирғинчилиққа сүкүт қилмаслиққа чақирилған.

Уйғур һәрикити тәшкилати бүгүн “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ниң 13 йиллиқ хатириси мунасивити билән елан қилған язма баянатида “үрүмчи қирғинчилиқиниң уйғурларниң хитай һөкүмранлиқи астида чекиватқан зулумлири вә уларниң баравәрлик үчүн төлигән еғир бәдәллириниң бир намайәндиси” икәнликини әскәртип өткән. Баянатта йәнә кишилик һоқуқ, әркинлик вә баравәрлик үчүн вәдә бәргән дуня җамаәтчиликиниң инсанлиқниң қизил сизиқи болған ирқий қирғинчилиқ билән шуғуллиниватқан хитай һакимийити билән нормал алақә қилмаслиқ керәкликини алаһидә тәкитлигән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.