Қазақистан уйғурлири “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ниң 13 йиллиқини хатирилиди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2022.07.06
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Қазақистан уйғурлири “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” ниң 13 йиллиқини хатирилиди Дуня уйғур қурултийиниң баш мәслиһәтчиси, сиясәтшунас қәһриман ғоҗамбәрди әпәнди “5-июл қирғинчилиқи” ни хатириләш мурасимида сөзлимәктә. 2022-Йили 3-июл, қазақистан.
RFA/Oyghan

Дуняниң һәр қайси дөләтлиридә яшаватқан уйғурлар қатарида қазақистандики уйғурларму 3-июл күни 2009-йил үрүмчидә йүз бәргән “5-июл қирғинчилиқи” ниң қурбанлирини хатирилиди. Хатириләш мурасими дуня уйғур қурултийиниң қазақистандики вәкиллириниң уюштуруши билән алмута шәһириниң “ақҗол” ресторанида өткүзүлди. Униңға алмута шәһири вә әтраптики наһийәләрдин кәлгән вәкилләр, зиялийлар, диний затлар, җәмийәтлик бирләшмиләр вәкиллири, ханим-қизлар актиплири, яшлар болуп, 200 гә йеқин адәм қатнашти.

Мурасимға дуня уйғур қурултийиниң қазақистандики вәкили рәһимҗан мәнсуроф риясәтчилик қилди. У мәзкур паалийәттә қарилидиған мәсилиләрни қисқичә чүшәндүрүп өткәндин кейин, сөзгә чиққан дуня уйғур қурултийиниң әмгәкчиқазақ наһийәсидин кәлгән вәкили сәдирдин аюпоф мурасимниң мәқсити һәққидә тәпсилий мәлумат бәрди. У мундақ деди: “пүткүл дунядики уйғурлар 5-июл қирғинчилиқини хатириләп паалийәт йүргүзүватиду. Бизму шулар қатарида. Пәқәт дуалиримиздила әмәс, кечә-күндүз ана-вәтинимизниң келәчикиниң парлақ, мустәқил болуши үчүн; миллитимизниң өз тәқдирини өзи бәлгиләп, әркин вә һөр яшиши үчүн; әвладимизниң бәхитлик һалда өзиниң уйғурлиқи вә мусулманлиқи билән яшиши үчүн, мушу паалийәтләрни йүргүзүватимиз.”

“5-июл қирғинчилиқи” ни хатириләш мурасимидин көрүнүш. 2022-Йили 3-июл, қазақистан.

Хатириләш мурасимда шеһит болғанларға атап қуран тилавәт қилинғандин кейин, дуня уйғур қурултийи телевизийәси тәйярлиған “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи” намлиқ филим көрситилди.

Хатириләш мурасимида сөзгә чиққан дуня уйғур қурултийиниң баш мәслиһәтчиси, сиясәтшунас қәһриман ғоҗамбәрди мәзкур паалийәтни уюштурған дуня уйғур қурултийи иҗраийә комитетиниң муавин рәиси әркин әхмәтоф башлиқ барлиқ кишиләргә алаһидә миннәтдарлиқ билдүрди. У үч мәсилә, йәни “5-июл үрүмчи қирғинчилиқи”, германийәдә өткүзүлгән иккинчи нөвәтлик шәрқий түркистан миллий кеңиши, шуниңдәк өткән айда йүз бәргән уйғурларға мунасивәтлик вақәләр бойичә доклат бәрди.

Радийомиз зияритини қобул қилған дуня уйғур қурултийиниң талғир наһийәсидин кәлгән вәкили, қизил ғәйрәт йезилиқ ханим-қизлар кеңишиниң рәиси гүлбанум бақийева ханим, қазақистандики уйғурларниң бар мумкинчиликләрдин пайдилинип, “үрүмчи қирғинчилиқи” ға беғишланған бу хатириләш паалийитини өткүзүватқанлиқини, уйғурлар зич олтурақлашқан наһийәләрдин кәлгән вәкилләрниң бу мурасимдин алған тәсиратлирини өз юртлириға йәткүзидиғанлиқини оттуриға қойди.

У мундақ деди: “қазақистандики уйғурлар ойғинип, һәр бирсиниң вәтәнгә болған сөйгү-муһәббитиниң ойғиниватқанлиқини көрүп туруватимиз. Чәт әлләрдики уйғур җамаәтчиликигә охшаш бизниң бу йәрдә өз байрақлиримизни асидиған ундақ мумкинчиликимиз йоқ. Шундақ болсиму, ресторанларда нәзир-чирақ өткүзүп, ‛үрүмчи қирғинчилиқи‚ шеһитлирини әскә елип, уларниң роһиға дуа қиливатимиз. Бизниму башқа хәлқләргә охшашла вәтинимизгә көк байриқимизни тикләп, шу ана вәтинимиздә орнимиздин дәс турушқа буйрисун!”

Мурасимда дуня уйғур қурултийиниң қазақистандики вәкили турсунҗан сейитоф, қазақистанлиқ уйғурларниң дуня уйғур қурултийини маддий җәһәттин қоллап-қувәтләш мәсилиси һәққидә тохталди. У дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқур әйсаниң қазақистандики уйғур җамаитигә йоллиған миннәтдарлиқ салимини йәткүзди.

Зияритимизни қобул қилған алмута вилайитиниң әмгәкчиқазақ наһийәси ғәйрәт йезиси яшлар мәшрипи асасчилириниң бири бәхтишат мәмәтбақийеф әпәнди мундақ деди: “бүгүнки ‛5-июл үрүмчи қирғинчилиқи‚ ға беғишланған хатирә мурасимини биз йәнә шу еғир мусибәт билән өткүздуқ. Сәвәби хитай басқунчи һакимийитиниң уйғурларға вә башқиму түрк-мусулман хәлқләргә қаратқан бастуруш, йәни қирғинчилиқ сиясити техила давам қиливатиду. Бүгүнки мурасимда һәқиқәтәнму хәлқимизниң бирлики, иттипақлиқи һәққидә йәнә көп сөзләр болуп өтти. Һазир дунядики барлиқ уйғур тәшкилатлири, пүткүл уйғур җамаәтчилики бирләшкән һәм иттипақлашқан чағдила, адин бизниң миллий давадики һәрикәтлиримиз нәтиҗә бериду, дәп ойлаймән. Биз мана шу ‛үрүмчи қирғинчилиқи‚ да өзлириниң инсаний һәқлирини тәләп қилип, мәйданға чиққан онлиған, йүзлигән, миңлиған сәпдашлиримизниң, вәтәндашлиримизниң иссиқ қениниң бикарға кәтмигәнликини унтумаслиқимиз керәк.”

Хатириләш мурасимиға қатнашқан “атаюрт пидаилири” бирләшмисиниң вәкили ербол дәвлетбек башлиған бир гуруппа қазақ паалийәтчилири өзлириниң адаләт, мустәқиллиқ, уйғур дәваси, маарип, мәдәнийәт вә бирлик мәсилилири һәққидики қарашлирини сөзләп өтти. Мурасимда йәнә қәһриман ғоҗамбәрди билән челәк районидин кәлгән вәкил абдуқеййим ахунофқа тон кийдүрүлүп, һөрмәт билдүрүлди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.