Түркийәдики уйғурлар бу йиллиқ қурбан һейтни қандақ өткүзмәкчи?

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2019-08-09
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Түркийәдики қурбан һейт намизидин көрүнүш. 2013-Йили 15-өктәбир
Түркийәдики қурбан һейт намизидин көрүнүш. 2013-Йили 15-өктәбир
RFA/Erkin Tarim

Хитай уйғур дияридики җаза лагерлириға кишиләрни қамиғили икки йилдин артуқ вақит болған бүгүнки күндә чәтәлдики уйғурлар еғир тәшвиш ичидә муқәддәс қурбан һейтини күтүвелиш алдида турмақта.

Бу йил 11-авғуст күни алдинқи йиллардикигә охшашла түркийәниң һәрқайси җайлиридики қурбан һейт намизида уйғурлар үчүн дуалар оқулиду. Түркийәдә милйонлиған кишиләр өз юртлириға қайтип, уруқ-туғқанлири билән җәм болуп, һейт намизи оқуйду, вәтини вә миллити үчүн җенини пида қилған шеһитлириниң вә аләмдин өткән йеқинлириниң қәбриси бешида дуа қилип, қурбанлиқ қойларни сойиду. 

Мана мушундақ бир вәзийәттә түркийәдики уйғурларму бу йиллиқ қурбан һейтни еғир кәйпият иликидә күтүвалиду. Улар илгирикидәк уйғурларниң әнәниси бойичә миллий кийимлирини кийип, һейт намизини оқуп, қурбанлиқлирини союп, бәзилири аләмдин өткәнләрниң қәбрисигә берип зиярәт қилалисиму, әмма көп қисим уйғурлар ата-анисиға вә уруқ-туғқанлириға телефонму қилалмайду. Улар көңли йерим һалда бу йиллиқ қурбан һейтини өткүзүшкә тәйярланмақта. 

Биз түркийәниң пайтәхти әнқәрә, уйғурлар әң көп олтурақлашқан шәһәрләрдин истанбул, қәйсәри вә түркийәниң башқа шәһәрлиридә яшаватқан бир қисим уйғурлар билән сөһбәт елип берип, уларниң қурбан һейтни қандақ өткүзидиғанлиқини соридуқ. Уларниң көпи әркин дөләттә қурбан һейтни өткүзидиған болсиму, әмма вәтәндики уруқ-туғқанлири билән алақә қилалмиғанлиқи вә йеқинлириниң из-дерикини алалмиғанлиқтин көңүллириниң бәкла йерим икәнликини тәкитләшти.

Истанбулда паалийәт елип бериватқан шәрқий түркистан аммиви тәшкилатлар мунбириниң рәиси һидайәтулла оғузхан әпәнди зияритимизни қобул қилип, һазир истанбул алмутадин қалсила чәтәлдики уйғурлар әң көп олтурақлашқан бир шәһәр икәнликини, адәм көп болғачқа миңлиған уйғур җамаити истанбулдики чоң бағчиға йиғилип һейитлишишни пилан қиливатқанлиқини баян қилди. 

Һидайәтулла оғузхан әпәнди қурбан һейтниң молчилиққа толған бир һейти икәнликини, бу һейтта қериндашларниң өзара көйүнүш вә һәмкарлишишиниң юқири пәллигә чиқидиғанлиқини баян қилди. 

Истанбулдин қалса қәйсәри шәһири түркийәдики уйғурлар әң көп олтурақлашқан шәһәрдур. Ундақта, қәйсәридики уйғурларниң һейт тәйярлиқи қандақ кетиватиду? «мустәқил шәрқий түркистанлиқлар тәшкилати» ниң муавин рәиси халмурат сүйдүнлү бүгүн вәтәндикигә охшашла өйләрни тазилап, саңзиларни селип һейтқа тәйярлиқ қиливатқанлиқини баян қилди. 

Халмурат сүйдүнлү әпәнди бурун қәйсәригә бурун йәрләшкән уйғурлар билән 2014-2015-йиллири тайланд вә малайшия арқилиқ кәлгән уйғурлар бир йәргә җәм болуп, һейт намизи оқуйдиғанлиқини, намаздин кейин қәбристанлиқларни зиярәт қилип, өзара һейтлишип, байрам өткүзидиғанлиқини баян қилди. 

Қарабүк шәһиридики қарабүк университетиниң магистир оқуғучиси волқан әпәнди бу йилқи қурбан һейтниң алдинқи йилларға қариғанда төвән кәйпиятта өтидиғанлиқини, чүнки милйонлиған қериндашлири лагерларда қамақлиқ турғанда һечкимниң хушал-хурам һейт өткүзүшкә райи бармайватқанлиқини билдүрди.
Түркийәниң пайтәхти әнқәрәдики уйғурлар бу йиллиқ қурбан һейтни қандақ өткүзмәкчи? уйғур академийиси иҗраийә комитетиниң рәиси аблимит қарахан әпәнди бу һәқтә зияритимизни қобул қилип, әнқәрәдики уйғурларниң бирликтә һейт намизи оқуп, мәрһум муһаммәдимин буғраниң қәбрисини йоқлайдиғанлиқини вә өзара һейтлишидиғанлиқини баян қилди. 

Түркийә уйғур оқуғучилар әң көп дөләтләрдин бири һесаблиниду. Қәһрәманмараштики сүтчү имам университетиниң оқуғучиси ипархан қурбанму зияритимизни қобул қилип, өзиниң бу йиллиқ қурбан һейт тәйярлиқи вә өзлириниң һейтни қандақ өткүзмәкчи болуватқанлиқини баян қилди. 

Истанбулдики уйғурларниң көпи зәйтинбурну, ақсарай, сәфакөй вә бәйликдүзү районлириға җайлашқан. Қәйсәри шәһиридә һазир икки уйғур мәһәллиси бар болуп, буларниң бири 1964-йили түркийәниң қәйсәри шәһири әхмәт йәсәвий мәһәллисигә җайлаштурулған уйғурлардин тәркиб тапқан мәһәллә болса, йәнә бири 2014-2015 йиллирида малайшия вә тайланд арқилиқ кәлгән уйғурлар турушлуқ бәлсин дөләт қорусидур. Бу йәрдики уйғурларниң сани һазир 1500 әтрапида икән. Әнқәрәдә дөләт идарилиридә хизмәт қиливатқан уйғурлар билән уйғур оқуғучилар бар.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт