Merhum diniy alim abdulhekimxan mexsumhajim wapatining 5 yilliqi xatirilendi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2021-12-23
Share

22-Dékabir charshenbe küni merhum diniy alim abdulhekimxan mexsumning wapatining 5 yilliqi munasiwiti bilen istanbulda xatirlesh yighini ötküzüldi.

Bu xatirlesh yighini sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti teripdin uyushturulghan bolup, yighin'gha merhumning dost-yarenliri, sepdashliri, Uyghur ziyaliylar, ölimalar, sherqiy türkistan ijtima'iy teshkilatlarning mes'ulliri we istanbuldiki Uyghurlardin er-ayal bolup köp sanda kishi qatnashti.

Yighin qur'an kerim tilawiti bilen bashlandi. Yighinda aldi bilen merhum abdulhekimxan mexsumhajimning hayati, ish-izliri tonushturulghan höjjetlik filim körsitildi. Kéyin sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti re'isi hidayetullah oghuzxan échilish sözi sözlidi.

Hidayetullah oghuzxan merhum abdulhekimxan mexsumhajimning sherqiy türkistan kürishining herqaysiy saheliride muhim xizmetlerni qilghan pidakar bir diniy alim we jama'et erbabi ikenlikini tekitlidi.

Hidayetullah oghuzxan yene merhum abdulhekimxan mexsuhajimmning muhajirettiki sherqiy türkistan kürishining yalghuz sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jemi'iyitining pa'aliyetliri bilenla cheklinip qalmastin, belki yene pütün sherqiy türkistan teshkilatlirining bir parchisidek yaki bir ezasidek jan-dili bilen xizmet qilghanliqini bildürdi.

Arqidin sherqiy türkistan ölimalar birlikining mu'awin re'isi sirajiddin ezizi söz qildi. U merhum abdulhekimxan mexsumhajimning hayat waqtida Uyghur jama'itini bir-biri bilen yarashturidighan, bir-biri bilen yéqindin baghlap kelgen bir köwrüklük shexs bolghanliqini tekitlidi.

Sirajidin ezizi yene merhum mexsumhajimning ijtima'iy teshkilatlarni kespleshturushte muhim rol oynighanliqini bildürdi. Merhumning sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti, sherqiy türkistan ölimalar birliki, sutuq bughraxan ilim we medeniyet wexpi qatarliq teshkilatlarning qurulushida muhim rol oynighanliqini misal qilip körsetti.

Yighinda yene türkiye parlaméntining sabiq ezasi jalal erbay, merhumning sepdishi abduqadir yapchan, dunya Uyghur qurultiyi wexpining re'isi abduréshit abdulhemit, merhumning repiqisi meryem teklimakan xanim, oghli abdusalam teklimakan, sherqiy türkistan nuzugum we medeniyet jem'iyitining re'isi munewwer özUyghur, shiwétsiye Uyghur ma'arip uyushmisining re'isi nijat turghun, yawropa sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining re'is wekili abdulwahap qarim, gérmaniyedin kelgen abdujélil qarim qatarliqlar söz qildi.

Yighinda söz qilghan sabiq parlamént ezasi proféssur jalal erbay merhum abdulhekimxan mexsum bilen sutuq bughraxan ilim we medeniyet wexpini birlikte qurghanliqini tekitlep mundaq dédi: “Hayatining axirighiche dostluqimizni dawam qilghan qimmetlik dewa adimi sepdishim abdulhekimxan mexsum bilen sutuq bughraxan ilim we medeniyet wexpini birlikte qurup chiqqan iduq, nechche yil birlikte xizmet qilghan iduq. Allah merhumgha rehmet qilsun! u bizni bir yerge jem qildi, uning xizmetliri hazirmu dawam qiliwatidu, u bizlerge ang-chüshenche ögetti, bizlerni oyghatti, u bizni kök bayraqni igiz kötürüp, dewani algha ilgirlitishke chaqiratti, u sherqiy türkistan azadliq herikitige yétekchilik qildi, biz uning yétekchilikide birlikite heriket qilduq, allah merhumgha rehmet qilsun!”

Yighinda dunya Uyghur qurultiyi wexpining re'isi abduréshit abdulhemit, merhum abdulhekimxan mexsumhajimning nishan-ghayisi toghrisida toxtilip mundaq dédi: “Biz qachan mexsumhajim akining yolida méngip, uning ghayisini, yeni sherqiy türksitanni musteqil qilishtin ibaret ulughwar nishanini emelge ashurush üchün toxtimay küresh qilghanda, uning rohining shat bolidighanliqigha ishinimiz!”

Abduréshit abdulhemit ependi sözide yene merhumning hayat waqtida bashtin-axir semimiy bir dewa adimi bolghanliqini, shundaqla muhajirettiki pütkül sherqiy türkistanliqlarning ishenchisige érishken shexs ikenlikini tekitldi.

Merhum diniy alim we jama'et erbabi abdulhekimxan mexsumhajim 2016-yili 12-ayning 22-küni seherde istanbulda tuyuqsiz wapat bolghan idi. A'ile ezalirining bildürüshiche, merhum tuyuqsiz wapat bolushtin ilgiri salametlikide héchqandaq bir mesile körülmigen bolup, eyni waqitta doxturlarmu uning tuyuqsiz ölümining sewebige éniq di'agnoz qoyalmighan. Merhum abdulhekimxan mexsum wapat bolghanda emdila 53 yashqa kirgen bolup, uning waqitsiz ölümi pütün dunyadiki, bolupmu türkiyediki Uyghur jama'iti üchün zor yoqitish bolghan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet