Abdurahman memet: "Men weten'ge qaytmighanliqim üchün xitay hökümiti ata-anamni jaza lagérigha qamidi"

Ixtiyariy muxbirimiz azigh
2020-06-04
Élxet
Pikir
Share
Print
Abdurahman memetning lagérdiki ata-anisi.
Abdurahman memetning lagérdiki ata-anisi.
RFA/Azigh

Xitay hökümitining Uyghur rayonidiki bisim we irqiy qirghinchiliq tüsini alghan siyasetliri xelq'ara jem'iyetning qattiq diqqitini qozghawatqan bügünki künde xitay hökümiti Uyghur rayonidiki ré'al weziyetni dawamliq inkar qilip kelmekte. Uyghur rayonidiki hökümet xadimliri we xitay diplomatliri "Terbiyelesh merkezliri" ning taqalghanliqini, Uyghurlarni öz ichige alghan yerlik milletlerge qaritilghan medeniyet qirghinchiliqi heriketlirining ré'alliqni eks ettürmeydighanliqini tekitlep kéliwatqan bolsimu, emma dunyaning her qaysi jayliridiki Uyghurlar a'ilisining we özining béshigha kelgen külpetler arqiliq xitayning Uyghur rayonidiki siyasetlirini xelq'ara jem'iyetke ashkarilashni dawamlashturmaqta.

Hazir türkiyede yashawatqan abdurahman memetning yurtidiki a'ilisi xitay hökümitining biwasite ziyankeshlikige uchrighan a'ililerning biridur. Abdurahman memet korla shehiri xéjing nahiyesi ulastay déhqanchiliq meydanidin bolup, 2012-yili se'udi erebistan'gha barghan, 2015-yili türkiyege kelgen, hazir türkiyening qehrimanmarash uniwérsitétida oquydu.

Abdurahman memetning üch yildin buyan a'ilisi bilen bolghan alaqisi üzülgen bolup, yéqinda wetendin alghan xewirige qarighanda abdurahman memetning ata-anisi 2018-yili 12-ayda tutup kétilip lagérgha qamalghan. Abdurahman memetning akisi exet memet 2017-yili 3-ayning4-küni xitay dölet xewpsizliki tarmaqliri teripidin tutup kétilip, 15 yilliq késilgen, kiyin 20 yilliq qamaq jazasigha uzartilghan.

Abdurahman memet ziyaritimizni qobul qilip, ata-anisining we akisining xitay da'iriliri teripidin tutulup kétish jeryanini bayan qilip ötti.

-2017Yili xitay da'iriliri türkiyede yashawatqan abdurahman memetning yene bir akisi emet memetni tutqun qilghanda abdurahmanning tizdin yénip kélishi kéreklikini bolmisa ata-anisigha we yurtidiki a'ilisige yaxshi bolmaydighanliqini éytip tehdit salghan. Abdurahman memet ziyaritimiz jeryanida özige tehdit salghan xitay dölet xewpsizliki xadimi shahimerdanning awaz xatirisini teminlep berdi.

Awaz xatiriside saqchi shahimerdan abdurahman memetke tehdit sélip mundaq deydu: "Yénip kelseng bolatti ukam, bu yerde séningmu, ayalingningmu nurghun uruq-tughqanliri bar. Sen u yerde turuwélip-ughqanliringgha japa sélip qoyisen? yaxshi bolmaydu. Pat yéqinda kélip men bilen we qanun organliridiki saqchilar bilen körüshüwétip ket. Kelmiseng öyüngdikilerge japa sélip qoyisen? ata-anangni, aka-ukilirini oyla, bezi geplerni ochuq démisemmu, özüng bilip téz qaytip kel, bolmisa öyüngdikilerge yaxshi bolmaydu. Bezi ishlarni obdanraq oylap qoy ukam."

Abdurahman memetning éytishiche, akisi exet memet 2005-yili ürümchidiki islam institutini püttürüp, xoshut nahiyesining ushshaqtal baziridiki beytulla meschitige imam bolghan.

Abdurahman memet ziyaritimiz jeryanida ata-anisining lagérgha solinishi we akisining 20 yilliq qamaq jazasigha höküm qilinishining sewebi heqqide toxtilip mundaq deydu: "Dadam, apam pénsiyige chiqqan kishiler, ular héchqandaq kishige yamanliq qilmaydighan insanlar idi, lékin nomussiz, fashist xitay hökümiti men türkiyede oqughanliqim, yashighanliqim we xitay hökümiti a'ilemni görüge éliwélip qaytip kélishimni telep qilghanda qaytmighanliqim üchün dadamni, apamni lagérlargha qamidi. Akamni 20 yilliq qamaq jazasigha höküm qildi. Xitay bizni bir millet süpitide yoq qiliwetmekchi."

Muhajirettiki Uyghurlar xitay hökümitining chet'eldiki Uyghurlargha tehdit silishi, qaytip kélishi üchün ata-anisi yaki a'ilisini görüge ilish arqiliq mejburlishidin endishilenmekte. Abdurahman memet a'ilisi uchrighan naheqchilik we adaletsizlikke qarshi pütün dunyagha xitab qilip, mundaq deydu: "Men pütün dunyadiki wijdan sahibliridin, barliq kishilik hoquq teshkilatliridin, birleshken döletler teshkilatidin yashinip qalghan gunahsiz ata-anamning xitayning jaza lagéridin qutulup chiqishigha, akamning 20 yilliq qamalghan türmidin qutulup chiqishigha yardem qilishini ümid qilimen. Men dunya jama'etchilikining ata-anam we akam uchrighan naheqchiliklerge köngül bölüshini ümid qilimen."

Toluq bet