Абдуреһим ғени хитай һөкүмитиниң тутқундики аилә әзалири һәққидә җаваб бәргәнликини билдүрди

Мухбиримиз меһрибан
2020-10-07
Share
Abdurehim-Gheni-Ikki-Jumhuriyet-00.jpg Ялғуз кишилик намайишчи абдуреһим ғени әпәнди голландийә дам мәйданида намайишини давам қилмақта. 2020-Йили январ, амистердам, голландийә.
Photo: RFA

Йеқинда голландийә ташқи ишлар министирлиқи голландийәдики абдуреһим ғени аилиси тоғрилиқ хитай һөкүмитидин җаваб хәт тапшурувалған.

3 Йилдин буян голландийә пайтәхти амистердамда ялғуз кишилик намайиши арқилиқ аилә әзалириниң дерикини сүрүштүрүп келиватқан абдуреһим ғени әпәнди 6-өктәбир күни мәзкур җаваб хәт һәққидә зияритимизни қобул қилди.

Абдуреһим ғени әпәндиниң билдүрүшичә, униң һавалисигә бинаән, бир йил илгири голландийәниң хитайда турушлуқ әлчиханиси, униң билән учур алақиси үзүлүп қалған ақсу учтурпандики 19 нәпәр туғқини тоғрисида хитай һөкүмитидин учур тәләп қилған болуп, 29-сентәбир уларға бу җаваб хәт кәлгәникән.

Абдуреһим ғени әпәндиниң билдүрүшичә, мәзкур җаваб хәттә униң чоң акиси абликим ғени, чоң акисиниң қизи патимә абликим, кичиң акиси миҗит ғени вә аялиниң акилиридин турғун хәмит, адил хәмит қатарлиқ 5 кишиниң тутқунда икәнлики, анисиниң 2014-йилила кесәл билән өлүп кәткәнлики һәққидә хәвәр берилгән.

Хитайниң җаваб хетидә дейилишичә, «абдуреһим ғениниң чоң акиси абликим ғени 2017-йили 8-айда 5 йил 6 айлиқ, абликим ғениниң чоң қизи патимә 2019-йили 3-айда 6 йирим йиллиқ, абдуреһим ғениниң кичик акиси миҗит ғени 2018-йили 5-айда 16 йерим йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинған.»

Хәттә баян қилинишичә, «абдуреһим ғениниң аялиниң акиси турғун хәмит 2019-йили 5-айда, миллий бөлгүнчилик җинайити билән 16 йил 6 ай кесилгән, кичик акиси адил хәмит үч йил кесилгән».

Абдуреһим ғени әпәнди йәнә даириләрниң униң уруқ-туғқанлириға артқан аталмиш җинайи пакитлириниң пүтүнләй төһмәт икәнликини билдүрди.

Абдуреһим ғени әпәндиниң билдүрүшичә, униң тутқундики аилә әзалири һәққидә, хитайниң җаваб хетидә көрсәткән баһанилири асаслиқи «җәмийәт аманлиқиға тәсир йәткүзгән, топлишип җедәл териған, миллий бөлгүнчилик қилған, ирқий кәмситишкә қутратқулуқ қилған» дегәнләр болған.

Абдуреһим ғени әпәнди йәнә даириләрниң униң уруқ-туғқанлирини тутқун қилип, уларға җаза һөкүм қилған вақтиниң униң-туғқанлириниң из-дерикини қилип голландийәдә ялғуз кишилик намайишини башлаштин илгирила йүз бәргәнликини әскәртти.

Униң қаришичә, хитай һөкүмити униң оқутқучилиқ хизмитини қиливатқан акилирини тутқун қилишиға, уларниң уйғур кимликини йоқатмиған уйғур зиялийлири болушила йетәрлик баһанә болалайдикән.

Абдуреһим ғени йәнә даириләрниң җаваб хетидики «аниси тохтихан бәкри 2014-йили 9-айда кесәллик билән вапат болған, қалған уруқ-туғқанлири нормал турмуш кәчүрүватиду» дегән җаваби һәққидә тохталди.

У анисиниң өлүми һәққидә 2014-йилила өзиниң хәвәр алғанлиқини, даириләрниң бу хил җаваб арқилиқ, униң тәләп хетидә оттуриға қоюлған өгәй анисиниң дерикини қилған соалиға җаваб бериштин баш тартқанлиқини билдүрди.

У йәнә чәтәлләрдики уйғур қериндашларни намайиш қилиш, өз дөлити һөкүмәтлири вә мунасивәтлик кишилик һоқуқ органлириға әрз қилиш, хитай һөкүмитигә давамлиқ бесим қилиш қатарлиқ йоллар арқилиқ мәҗбурий ғайиб қиливетилгән уруқ-туғқанлири тоғрилиқ хитай һөкүмитини җаваб беришкә мәҗбурлишини тәвсийә қилди.

У бу хил мәҗбурларшларниң мәлум үнүми болидиғанлиқини билдүрди.

Униң билдүрүшичә, у өткән айда хитай әлчиханиси алдида намайиш қилишни башлиғандин кейин, хитайниң ақсу үчтурпандики истихбарат хадимлири абдуреһим ғениниң 6 йилдин бири алақә қилалмиған иниси арқилиқ униңға телефон қилдурған. Бу тоғрилиқ хәвәрләр әйни чағда голландийә гезитлиридиму елан қилинған икән.

Абдуреһим ғени әпәнди йәнә, әркин демократик дөләтләрдә яшаватқан һәрқандақ бир уйғурниң өзигә хас усул вә йоллар арқилиқ, лагерға қамалған, мәҗбури ғайиб қеливетилгән уруқ-туғқанлири, дост-бурадәр, тонушлирини сүрүштә қилишни өзиниң бурчи дәп қариши керәкликини тәкитлиди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.