Даңлиқ язғучи абдуреһим өткүрниң "из" романи алмутада кирил йезиқида нәшр қилинди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2020-12-17
Share
Даңлиқ язғучи абдуреһим өткүрниң Атақлиқ язғучи абдуреһим өткүрниң алмутадики "интизар" нәшрияти тәрипидин йоруқ көргән "из" намлиқ тарихий романиниң муқависи. 2020-Йили декабир, алмута.
RFA/Oyghan

Қазақистан мустәқиллиқ алғандин буян мәмликәттә яшаватқан уйғурларниң маарип, әдәбият, илим-пән, сәнәт вә башқиму саһәләрдә даңқи чиққан шәхслириниң, йәни дөләт вә җамаәт әрбаблириниң, атақлиқ мәрипәтчилириниң, сәнәткарлириниң, алимлириниң, язғучилириниң вә башқиларниң намлирини әбәдийләштүрүш, уларниң қилған ишлирини тәрғиб қилиш ишлирини кәң қанат яйдуруп кәлгәнлики мәлум. Йеқинда алмутадики "интизар" нәшрияти тәрипидин йоруқ көргән атақлиқ язғучи абдуреһим өткүрниң "из" намлиқ тарихий романиниң тунҗи қетим кирил йезиқида йоруқ көрүши шуниң бир дәлилидур.

Мәзкур китаб җәмий 320 бәтни тәшкил қилған болуп, уни атақлиқ шаир абдуғопур қутлуқоф нәшргә тәйярлиған. Китабниң киришмә қисмида мундақ дейилгән: "уйғур хәлқиниң сөйүмлүк пәрзәнти, истадетлиқ шаир вә әдиб абдуреһим өткүрниң қәлимигә мәнсуп ‹из' романи тарихий вәтинимиздә 35 йил муқәддәм йоруқ көргән болсиму, бу қетим кирил йезиқида тунҗи қетим нәшр қилинмақта. Хәлқимиз тарихидики муһим бир дәврниң вәқәлиригә беғишлинип, уйғур әдәбиятиниң хәзинисигә қошулған надир әсәрләр тәкчисидин орун алған мәзкур әсәр билән тонушқан китабханлиримиз үчүнму бебаһа мәниви озуқ болуп қалғуси."

Радийомиз зияритини қобул қилған "интизар" журналиниң баш муһәррири, шаир абдуғопур қутлуқоф қериндаш қазақ хәлқиниң мустәқиллиқ байриминиң қиммитини, қәдрини уйғурларниң яхши чүшинидиғанлиқини, чүнки уйғурларниң мустәқиллиққа бәк зар болуп кәткәнликини оттуриға қоюп, мундақ деди: "биз мустәқиллиқ байрими алдида хәлқимизгә оқушқа тегишлик ‹из' романини сундуқ. Бу роман 35 йил бурун ана вәтинимиз уйғуристанда чиққан. Чиққандин кейин йиғивелинип, көйдүрүп ташланған. Лекин у әрәб йезиқида чиққини үчүн биз вәтәнгә киргәндә елип чиққан. Биздә сақлинип қалған. Һазир өйимизниң байлиқи болуп, шу китаблиримиз туруватиду. Америкада яшайдиған қаһар барат дегән алимимиз наһайити тоғра гәп қипту. ‹Һәқиқий уйғур болуш үчүн у ‹из' романи билән ‹ана юрт' романини оқуған болуши керәк. Шу икки романни оқуған уйғурни мән камил уйғур, толуқ йетилгән уйғур дәп тонуймән' дәп ейтқаникән. Мән қериндишимизниң шу пикрини икки қолумни көтүрүп туруп қоллаймән. Һәқиқәтән шундақ."

Абдуғопур қутлуқоф мушу йили әтияз пәслидә башланған корона вируси вабаси сәвәби билән көплигән нәширләрниң тохтап қалғанлиқини, әнә шу чағда абдуреһим өткүрниң мәзкур "из" романини кирил йезиқида нәшр қилиш истикиниң пәйда болғанлиқини вә дәрру бу ишқа киришкәнликини оттуриға қойди. У бу романни уйғур аһалиси арисида тәшвиқ қилишниң муһимлиқини алаһидә тәкитлиди.

Зияритимизни қобул қилған "атамура" нәшрияти уйғур тәһриратиниң башлиқи малик мәһәмдиноф абдуреһим өткүргә охшаш шаир-язғучилар иҗадийитиниң мәтбуат сәһипилиридә, айрим нәширләрдә, мәктәп оқуш қораллирида давамлиқ йорутулуп туруватқанлиқини билдүрди.

Әдәбиятшунас алим, филологийә пәнлириниң намзат доктори һакимҗан һәмрайеф әпәнди мундақ деди: "һәқиқәтән, бизниң мәниви байлиқимиз болған тарихий вә мәдәний ядикарлиқлиримиз әнә шу тарихий вәтинимиздә орунлашқан. Шуниң үчүн қазақистандики уйғурлар пәқәт йәттису тәвәсидила әмәс, бәлки тарихий вәтинимиздә барлиққа кәлгән шундақ қәдрийәтлиримизни тәрғиб қилиш ишлириға алаһидә әһмийәт берип келиватиду. Көп әсирлик тарихқа егә әдәбий ядикарлиқлиримизни вә шундақла кейинки дәврләрдә нәшр қилиниватқан бүйүк әсәрлиримизни вә уларниң муәллиплирини болупму яш әвладлар арисида тәрғиб қилишта қазақистанда дөләт хиражитигә нәшр қилиниватқан уйғур әдәбияти пени дәрисликлириниң муһим рол ойнаватқанлиқи яхши мәлум."

Игилишимизчә, қазақистанда даңлиқ язғучи вә шаирларниң иҗадийитини тәрғиб қилиш мәқситидә уйғур тиллиқ мәктәпләр вә башқиму түрлүк җәмийәтлик бирләшмиләр һәр хил паалийәтләрни уюштуруп кәлмәктикән. Мундақ паалийәтләр әлдә уйғур тилида чиқиватқан "уйғур авази", "асия бүгүн", "ахбарат" қатарлиқ гезит вә журналларда йорутулмақта.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт