Abdushükür abduréshit: uchur bixeterliki üchün kéreklik tedbirlerning hemmisini qollinishi kérek

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2020-05-12
Élxet
Pikir
Share
Print
Shwétsariyede yashawatqan kompyutér uchur bixeterlik mutexessisi, Uyghur akadémiyesi yawropa shöbisining re'isi doktor abdushükür abduréshit ependi. 2020-Yili may.
Shwétsariyede yashawatqan kompyutér uchur bixeterlik mutexessisi, Uyghur akadémiyesi yawropa shöbisining re'isi doktor abdushükür abduréshit ependi. 2020-Yili may.
RFA/Arslan

9-May shenbe küni norwégiye Uyghur komitéti we Uyghur akadémiyesi yawropa shöbisining birlikte uyushturushi bilen "Uchur bixeterliki we tewsiyeler" dégen témida tor arqiliq léksiye bérish yighini ötküzüldi. Bu yighin'gha mutexessislerdin dilnur öztürk xanim riyasetchilik qildi. Yighinda shwétsariyede yashawatqan kompyutér uchur bixeterlik mutexessisi, Uyghur akadémiyesi yawropa shöbisining re'isi doktor abdushükür abduréshit teklip bilen qatniship, mezkur téma boyiche qatnashquchilargha léksiye sözlidi.

Doktor abdushükür abduréshit ependi léksiyeside asasliqi: bixeter bolmighan tor betlerni achmasliq, kompyutér yaki yanfonning sistémilirini yéngilap turush, mexpiy shifirlarni (reqemlerni) yazghanda diqqet qilishqa tégishlik nuqtilar, natonush kishilerdin hetta tonushlardin kelgen élxetni we élxettke kelgen resim weyaki höjjetlerni, ulinish we chaplimilarni tekshürmey turup achmasliq. Menbesi éniq bolmighan eplerni ishletmeslik, wirustin, xakkérlardin qoghdinish programmilirini qachilash, kompyutér, yanfondiki resim, höjjet, filim we bashqa uchurlarni waqti-waqtida zapaslap turush qatarliq keng mezmunlarda toxtaldi.

Buningdin ilgiri, xitay xakkérliri chet'ellerdiki Uyghur teshkilatliri we pa'aliyetchilerning tor betlerni buzup tashlash, uchurlarni oghrilash ehwalliri körülgenidi. Ötken yili 9-aylarda xitay da'irilirige qarashliq xakkérlar guruppisining ayfon, andiroyid yanfonliridin paydilinip, chet'ellerdiki Uyghur teshkilat rehberliri we pa'aliyetchilirini közetkenlikini, téléfonlirigha oghriliqche resim, widéyo we bashqa shexsiy uchurlirini oghrilighanliqi toghrisida xewerler tarqalghanidi.

"Forbés" zhurnilimu chet'ellerdiki Uyghurlar qolliniwatqan androyid we "Alma" shirkitining yanfonlirining oxshashla hujumgha uchrighanliqini xewer qilghanidi. Ötken yili 3-séntebir küni "Forbés" zhurnilining xewer qilishiche, mexsus chet'ellerdiki Uyghurlarning téléfonliridiki uchurlarni oghrilashni meqset qilghan xakkérlar aldi bilen Uyghurlar köp ziyaret qilidighan Uyghur akadémiyesi, türkistan xewerliri, türkistan téléwiziyesi we istiqlal xewer tor betliri qatarliq 11 tor betke hujum qilish arqiliq, bu tor betlerni ziyaret qilghan ayfon yaki androyid téléfonlirini wirus bilen yuqumlanduridighan qilip özgertken. Netijide, bu tor betlerge kirgen yanfonlar jasusluq wirusi bilen yuqumlan'ghan.

Xewerde qeyt qilinishiche, bu jasusluq wirusi ayfon ishletküchilerning ayfonidiki mewjut bixeterlik boshluqidin paydilinip, yanfondiki süret, qisqa uchur we shundaqla yene wats'ap, télégramma qatarliq alaqe yumtalliridiki uchurlirini hemde yanfon igisining jughrapiyelik orni qatarliq uchurlarni oghrilighan bolushi mumkin iken.

Melum bolushiche, gogul shirkitidiki mutexessisler bu wirusni bayqap, ehwalni "Alma" shirkitige melum qilghandin kéyin, ular bu yil 2‏-ayda ayfondiki bu boshluqni étiwetken bolsimu, u ariliqta zadi qanchilik Uyghurning yanfonidiki uchurning oghrilan'ghanliqi éniq emes.

Xitay xakkérliri Uyghurlarning uchurlirini qaysi shekilde oghrilaydu?, Uyghurlar kompyutér we yanfonliridiki uchurlirini qandaq qilghanda oghrilinishtin bixeter saqliyalishi mumkin? bu so'allarning jawabigha érishish üchün biz, mezkur doklat bérish yighinida uchur bixeterlik mesilisi heqqide toxtalghan doktor abdushükür abduréshit ependining toluqlima qarashlirini alduq.

Doktor abdushükür abduréshit ependi xitay xakkérlirining Uyghurlargha tonushlarning namida élxet ewetish arqiliq uchurlarni qolgha chüshüridighanliqini, tor betlerni buzup tashlash we yaki bixeter bolmighan tor betlerning ichige kod orunlashturush arqiliq u tor betni achqan ziyaretchilerning téléfon yaki kompyutérliridiki uchurlarni oghrilaydighanliqini we yaki téléfon yaki kompyutérlarning sistémilirigha buzghunchiliq qilishtek qilmishlarni sadir qilidighanliqini emeliy misallar bilen sözlep berdi.

Doktor abdushükür abduréshit ependi, bixeterlik üchün yanfonlarghimu wirusqa qarshi programma qachilash kéreklikini tewsiye qildi.

Toluq bet