Абликим йүсүп хитайға қайтурулуш хәвпидин қутулуп америкаға йетип кәлди

Мухбиримиз гүлчеһрә
2019-08-06
Елхәт
Пикир
Share
Принт
2-Авғуст күни қатарниң доһа хәлқаралиқ айродромида тосулуп қалған абликим йүсүп әпәнди америкиға йетип кәлди. 2019-Йили 6-авғуст, вашингтон.
2-Авғуст күни қатарниң доһа хәлқаралиқ айродромида тосулуп қалған абликим йүсүп әпәнди америкиға йетип кәлди. 2019-Йили 6-авғуст, вашингтон.
RFA/Gülchéhre

2-Авғуст күни қатарниң доһа хәлқаралиқ айродромидин иҗтимаий таратқулар арқилиқ видийолуқ қутқузуш тәләп қилған абликим йүсүп, америка һөкүмитиниң ярдими нәтиҗисидә аридин 3 күн өтүп америка туприқиға сақ-саламәт йетип кәлди.

Абликим йүсүпниң илгири сүрүшичә, у, өзиниң һаман хитайниң паракәндисигә учрайдиғанлиқидин әндишә қилип, бихәтәр бир дөләткә берип орунлишиш үчүн 31-июл күни кәчтә пакистандин айрилип, боснийәгә қарап йол алған. Әпсуски 2-авғуст күни абликим боснийә пайтәхти сарайевоға чүшкәндә, боснийә тәрәп уни чеградин киргүзмигән һәмдә қатар авиатсийә ширкитиниң айропилани билән қатар пайтәхти доһаға қайтурулған. У доһа хәлқара айродромиға йетип кәлгәндә қатар даирилири уни иккинчи күни, йәни қатар вақти 3-авғуст әтигән саәт 11:00 дә қатар айропилани билән бейҗиңға қайтурулидиғанлиқини уқтуруп, қолиға айропилан белитини бәргән.

Хитайға қайтурулуш хәвпидә қалған абликим йүсүп дәрһал қолидики янфони арқилиқ иҗтимаий таратқуларға учур тарқитип, хәлқарадин вә уйғурлардин ярдәм тәләп қилған. Униң қутқузуш тәләп қилип тарқатқан синалғу көрүнүши барлиқ уйғурлар қоллинидиған иҗтимаий таратқуларда тез сүрәттә тарқилип барлиқ уйғурларни вә тәшкилатларни һәрикәткә кәлтүргән.

У, мәзкур синалғу учурида мундақ дегән: «мениң исим-фамиләм абликим йүсүп, тегим хотәнлик. Пакистанда турувататтим, йеқиндин буян у җайда уйғурлар үчүн бәк қийин болуп кетип, миң тәсликтә сиртқа чиқип кетәй дәп, боснийәниң пайтәхти сарайевоға кәлсәм, мени сарайево айродромдин қайтуруп доһаға әкелип қойди. Булар әтә әтигән доһадин бейҗиңға йолға салимиз дәп беләтни тәйярлап қойди. Мән қайтмаймән демәй уларни хатирҗәм қилип турдум, маңа хәлқараниң вә достларниң ярдими керәк».

Боснийәниң мустәқил болуштин бурунқи вәзийити уйғурларниң һазирқи вәзийитигә бир қәдәр охшап кәтсиму, әмма явропадики бу мусулман дөлитиниң хитай билән наһайити қоюқ дипломатик мунасивити бар икән. Қатар, бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң 41-нөвәтлик кишилик һоқуқ кеңиши йиғини җәрянида хитайниң уйғур дияридики бастуруш сияситини қоллиған очуқ хәткә имза қойған 50 дөләтниң биридур.

Чәтәлләрдин хитайға қайтқан һәр қандақ бир уйғурниң хәвп ичидә қалидиғанлиқи дуняға ашкара бир вәзийәттә уйғурларниң тәрәп-тәрәптин абликим йүсүпни хитайға қайтурулуштин җиддий тосуп қелиш тәлипи америка һөкүмитиниң дәрһал инкас қайтурушиға еришкән.

Америка ташқи ишлар министирлиқи арқилиқ дәсләп униң қатарда туруш вақтини узартиш мувәппәқ болунғандин кейин, уни үчинчи бир дөләткә йолға селиш үстидики хизмәтләрни ишләшкә киришилгәниди. Абликим йүсүпниң хитайға қайтурулуш хәвпидин вақтинчә қутулғанлиқи радийомиз вә башқа таратқуларда тарқалғандин кейин униң тәқдирини пүтүн дуня уйғурлири көзәтмәктә иди.

Абликим йүсүп 5-авғуст күни доһа хәлқара айродромида радийомизға билдүрүшичә, у 2013-йилидин башлап пакистанда өзиниң импорт‏-експорт ширкити арқилиқ сода билән шуғуллинип кәлгән. Униң билдүрүшичә, у хитайниң бир бәлвағ бир йол қурулушиға мунасивәтлик нурғун ишларни қилған. Әмма шундақ болсиму, у хитай һөкүмитиниң йүзи йоқлуқи вә өзиниң пакистан вә хитай банкисидики пуллириниң тоңлитиветилгәнликини билдүрди. Униң паспорти 2018-йили узартилған.

Америка қошма штатлири ташқи ишлар министирлиқидин алған мәлуматимиз бойичә, хитайдики уйғурларниң вәзийити әң еғир бир һалда икәнлики көздә тутулуп, абликим йүсүп бир уйғур болғанлиқи үчүн бихәтәрлики хәвптә қалған инсан сүпитидә униң америкада панаһлинишиға йол ечилған.

Мана бүгүн америка дипломатлириниң ярдими билән доһадин шу җай вақти әтигән 8 йеримниң айропилани билән америка пайтәхти вашингтонға қарап учқан абликим йүсүп, 6-авғуст чүштин кейин саламәт һалда америка туприқиға қәдәм басти.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт