Nefise oghuzning taghisi alim abdukérimning “ Qanunsiz uchurlar”ni körgenliki üchün késilgenliki ashkarilandi

Washin'gtondin muxbirimiz shöhret hoshur teyyarlidi
2023.12.01
alim-abdukerim.jpg Nefise oghuzning korla shehiridiki bir türmide 6-yildin buyan tutup turuluwatqan taghisi alim abdukérim. (Waqti we orni éniq emes)
Nefise Oghuz teminligen

Nöwette türkiyede yashawatqan 20 yashliq oqughuchi nefise oghuzning  4 xil tildiki bayanati ijtima'iy we resmiy axbaratlarda élan qilin'ghandin kéyin  xitay terep nefisening so'allirigha inkas qayturushqa mejbur bolghan. Nefisege deslepte aldash pozitsiyesini tutqan  elchixana, 3 aydin kéyin, alim abdukérimning türmide jaza ötewatqanliqini bildürgen  we nefisege özlirini qayta izdimeslikni éytip, téléfonni qopalliq bilen qoyuwetken.  Késim yilini “On nechche yil” dep müjmel uqturghan elchixana  késilish sewebi heqqide héchqandaq melumat bermigen.

Nefisening ilgiriki bayanatlirida tilgha élinishiche, bu yil 33 yashqa kirgen taghisi alim abdukérim 2017 ‏-yili 8 -ayning 27 küni  ürümchidiki olturushluq orni tewe bolghan  baxulyang saqchixanisi teripidin tutqun qilin'ghan.

Téléfonimizni qobul qilghan baxulyang saqchixana xadimi, alim abdukérim délosining sezgür bir délo ikenlikini tekitlep, bu heqte melumat bérishni ret qildi.

Melum bolushiche, tutqun qilinishtin ilgiri ürümchidiki “Xalis xelq'ara soda shirkiti” ning kompyutér inzhénéri bolup ishlewatqan alim abdukérim, adette turmushta özini a'ilisige atighan, ijtima'iy we siyasiy mesililerdin özini tartip turidighan éhtiyatchan kishilerdin bolup, u asasen turmush we xizmet helekchiliki bilenla ötken iken.

Nefise oghuz taghisi alim abdukérimning süritini tutup turghan körünüsh
Nefise oghuz taghisi alim abdukérimning süritini tutup turghan körünüsh
Nefise oghuz

Nefisening gheyriy resmiy menbelerdin yene uqushiche, alim abdukérim  korla türmiside jaza ötewatqan bolup dölet  bixeterlikige xewp yetküzüsh bilen eyiblinip 17 yilliq késiwétilgen.  Déyilishiche , nefise oghuz  ehwalni xelq'ara axbaratlargha ashkarilighandin kéyin, ularning yurti—peyzawat  mishadiki uruq-tughqanliri yerlik saqchi xadimliri teripidin soraqqa tartilghan we belgilik  awarichilikke uchrighan. 

Biz alim abdukérimning késilish sewebini aydinglashturush üchün, peyzawattiki misha saqchixanisidin melumat soriduq. Biz alaqidar xadimdin misha yézisidin korla türmiside jaza ötewatqan qanche kishi barliqini sorighinimizda “ 10 Kishi” dep jawab bérish bilen birlikte, bulardin birining alim abdukérim ikenlikini ashkarilidi. Alimning késilgenlikini we25-26 yashlarda ikenlikini bayan qilghan bu xadim, uning tutulush sewebliridin birining “Qanunsiz uchurlarni körüsh ikenlikini ashkarilidi. Uning yene déyishiche , “Qalaymiqan kishiler bilen téléfonlishish” we “Qanunsiz diniy zatlar bilen hemsöhbette bolush” mu uning jazasini éghirlashturghan sewebler iken.

Nöwette istanbul uniwérsitétida axbarat kespide oquwatqan nefise oghuz taghisining yuqiriqi tutulush sewebliri heqqide munularni bayan qildi:

“ Elwette, bu yalghuz méning taghamla emes, lagér we türmilerde yétiwatqan Uyghurlarning mutleq köpinchisining tutulush sewebliri . Shundaqla bu  tutqunning heqiqiy sewebini—irqiy qirghinchiliqni yoshurushning bir wasitisi”.

Ilgiriki éniqlashlirimizdin melum bolushiche ürümchi we béyjingdin tutqun qilin'ghan Uyghurlarning köpinchisi öz yurtlirigha apirip sotlan'ghan we yaki sot hökümi öz yurtidiki a'ilisi we uruq-tughqanlirigha yetküzülgenidi.

Melum bolushiche, mezkur xadimning yuqiriqi bayanliri ene shu sot hökümini uruq-tughqanlirigha tapshurush jeryanida éside qalghanliri bolup, sot hökümide éniq yene némiler déyilgenliki hazirche melum emes.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.